Ψηφιακή… χαμοζωή; (Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος)


Ἡ ψηφιακὴ χαμοζωή, καλοί μου φίλοι, αὐτὴ ποὺ διενεργεῖται στὶς ὀθόνες καὶ στὸν λεγόμενο «εἰκονικὸ κόσμο», ἔρχεται πάντοτε ὡς συνέχεια τῆς πραγματικῆς χαμοζωῆς! Εἶναι τὸ μόνο εἶδος ζωῆς ποὺ δὲν ἔχει καμμία διαφορὰ εἴτε αὐτὸ βρίσκεται στὸν εἰκονικὸ εἴτε στὸν πραγματικὸ κόσμο! Καὶ δὲν μπορεῖ νὰ γίνει διαφορετικά, ξέρετε. Καὶ τοῦτο γιατί … Αὐτὸς ποὺ δὲν ἔχει ὅραμα στὴ ζωή του, πῶς περιμένουμε νὰ ἔχει ἐκεῖ στὶς διάφορες ἠλεκτρονικὲς ὀθόνες ποὺ χρησιμοποιεῖ; Αὐτὸς ποὺ δὲν ἔχει ἰδανικά, πῶς εἶναι δυνατὸ νὰ κινεῖται μὲ ἀνώτερο τρόπο στὸν ψηφιακὸ κόσμο; Αὐτὸς ποὺ δὲν ἔχει ὑψηλοὺς σκοποὺς καὶ στόχους, πῶς θὰ κατορθώσει νὰ τοὺς ἀποκτήσει στὶς ὀθόνες; Ὁπότε ὁ εἰκονικός του κόσμος, εἶναι ἡ ἐπέκταση τοῦ πραγματικοῦ. Δηλαδὴ τὸ ἴδιο χαμερπής, τελματωμένος, ἁμαρτωλός! Τίποτα τὸ μεγάλο, τὸ ὑψηλό, τὸ πνευματικό. Μάλιστα, τόσο πολὺ συμβαίνει αὐτό, ὥστε κάλλιστα νὰ μπορεῖ νὰ πεῖ κανεὶς ὅτι ἡ ψηφιακή του ζωή, εἶναι ἡ ἐπέκταση τῆς πραγματικῆς του ζωῆς. Καὶ πὼς ἡ μία ζωή ἀποκαλύπτει τὴν ἄλλη. Πέραν τοῦ ὅτι καὶ τροφοδοτεῖ ἡ μία τὴν ἄλλη. Τί κι ἄν οἱ ὀθόνες ἔγιναν 3D καὶ οἱ ταχύτητες 4G ἢ καὶ 5G; Τί κι ἂν τὰ laptops ἔγιναν tablets; Τί κι ἂν ὅλα ἔγιναν πανεύκολα καὶ προσβάσιμα; Τόσο τὸ χειρότερο! Γι’ αὐτὸν ποὺ δὲν ἔχει ὁράματα καὶ ὑψηλοὺς στόχους στὴ ζωή του, ὅλα αὐτὰ τοῦ δίνουν τὴ δυνατότητα νὰ ζήσει ἀκόμη πιὸ πολύ, πιὸ γρήγορα καὶ πιὸ ἀποτελεσματικὰ στὸ ψηφιακὸ τέλμα! Μὲ τὸ μαχαίρι μπορεῖς νὰ κόψεις τὸ ψωμί, μπορεῖς ὅμως καὶ νὰ σκοτώσεις! Μὲ τὸ αὐτοκίνητο μπορεῖς νὰ πᾶς σὰν ἄνθρωπος στὴ δουλειά σου, μπορεῖς ὅμως νὰ τρέχεις, γιὰ νὰ τρέχεις, νὰ κάνεις κόντρες γιὰ τὴ «χαρὰ» τῆς ἐπίδειξης καὶ τῆς ταχύτητας, ἀδιαφορώντας γιὰ τὶς συνέπειες … Βλέπετε ἡ τεχνολογία εἶναι ἐργαλεῖο καὶ ἐξαρτᾶται ἀπὸ μᾶς πῶς θὰ τὴν χρησιμοποιήσουμε. Κι αὐτοὶ ποὺ βρίσκονται σὲ τέλμα, τὸ μόνο ποὺ θὰ σκεφτοῦν εἶναι πῶς θὰ τὴν χρησιμοποιήσουν ὄχι γιὰ νὰ βγοῦν ἀπ’ αὐτό, ἀλλὰ πῶς νὰ «περνοῦν καλὰ» μέσα σ’ αὐτό! Καὶ ἡ τεχνολογία εἶναι ἀλήθεια πὼς τοὺς δίνει πολὺ μεγάλες δυνατότητες γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτό. Δυστυχῶς! Τὸ διαδίκτυο, ἂς ποῦμε, τὸ βλέπουν ὡς τὸ τελειότατο μέσο γιὰ νὰ ἐπεκτείνουν τὸν … βοῦρκο τους!! Μὲ τὸ τί θὰ δοῦν, τί θὰ ἀκούσουν, τί ἀκριβῶς θὰ ἐπισκεφτοῦν, τί θὰ ποῦν καὶ τί θὰ κάνουν σ’ αὐτὸ καὶ μὲ αὐτό, προκειμένου νὰ βλάψουν τοὺς ἑαυτούς τους καὶ τοὺς ἄλλους. Κι ἐνῷ ὁ ἐπιστήμονας θὰ τὸ χρησιμοποιήσει γιὰ τὶς ἔρευνές του, ὁ δημοσιογράφος γιὰ τὴν ἐνημέρωσή του, ὁ ἀναλυτής γιὰ τὶς μελέτες του, αὐτὸς θὰ τὸ χρησιμοποιήσει γιὰ τὸ πῶς θὰ τρομοκρατήσει τοὺς ἄλλους, πῶς θὰ τοὺς ἐκθέσει, πῶς θὰ τοὺς κάνει νὰ χάσουν τὸν ὕπνο τους! Ὅπως καὶ τὸν δικό του βέβαια, κολλημένος σ’ ὅλη αὐτὴ τὴ διαφθορά… Ἂς τὸ δοῦμε καὶ μὲ ἕνα πολὺ παραστατικὸ παράδειγμα, ποὺ χρησιμοποιεῖ ὁ ἱ. Χρυσόστομος. Ἔχουμε μπροστὰ μας ἕνα ἀπέραντο καὶ πανέμορφο κάμπο. Κατάμεστο ἀπὸ κάθε λογῆς λουλούδια, ἔντομα, πουλιά, εὐωδίες, γάργαρα νερά, ἤχους ὑπέροχους ἀπ’ ὅλα τοῦτα. Τί παράδεισος, Θεέ μου! Ἆραγε πῶς τὸν βλέπει αὐτὸ τὸν κάμπο ἡ μέλισσα; Ὡς μία πολὺ μεγάλη εὐκαιρία ποὺ τῆς δόθηκε ἀπὸ τὸν Θεό, γιὰ νὰ ἐπισκεφθεῖ ὄχι ἁπλῶς ὅλα τὰ λουλούδια, ἀλλὰ τὰ πλέον εὐωδιαστὰ ἀπ’ αὐτά, προκειμένου νὰ πάρει ὄχι ὅ,τι βρεῖ σ’ αὐτά, ἀλλὰ τὸ πραγματικὰ καλύτερο. Βλέπετε τὸ ὅραμά της εἶναι τὸ μέλι, τὸ ὑψηλότερο προϊὸν ποὺ ὑπάρχει στὴ φύση. Κι ἕνα τέτοιο ὅραμα, δὲν τῆς ἐπιτρέπει νὰ πηγαίνει ὁπουδήποτε, ἀλλὰ στὰ καλύτερα, κι ἀπ’ αὐτὰ δέ, νὰ παίρνει τὸ καλύτερο. Ἔτσι παίρνει ὅ,τι ἐκλεκτὸ ἔχει ὁ κάμπος καὶ τὸ μεταφέρει στὴν κυψέλη της. Τί μεγαλεῖο! Ἂς πάρουμε τώρα καὶ τὴ μύγα. Αὐτὴ τί κάνει; Διασχίζει τὸν κάμπο ὅλο, ὅπως καὶ ἡ μέλισσα, ψάχνει… ψάχνει… Ἀφήνει τοῦ κόσμου τὶς ὀμορφιὲς, γιὰ νὰ βρεῖ κατάκοπη τί; Μὰ κάποιο ψοφίμι κάπου πεταμένο, γιὰ νὰ … ἀράξει ἐκεῖ! Θὰ τὴν καταβρεῖ μὲ τὴν δυσοσμία καὶ ὅ,τι σάπιο συναντήσει, τὰ ὁποῖα καὶ θὰ μοιραστεῖ μὲ τὰ κοράκια καὶ τὶς σφῆκες! Κι ἀφοῦ χορτάσει, πάλι ἐκεῖ θὰ τριγυρίζει, ὥσπου νὰ βρεῖ τὸ ἑπόμενο ψοφίμι! Τίποτε τὸ μεγάλο, κανένα ὅραμα γιὰ τίποτα, οὔτε σκέψη νὰ γίνεται γιὰ τὸ αὔριο. Τί … ζωή! Στὴν Ἰαπωνία μιλᾶνε πολὺ γιὰ τοὺς «χικικομόρι» (= ἀναχωρητές!). Μάλιστα 1 στοὺς 10 Ἰάπωνες ἐφήβους, δηλαδὴ κάπου 1 ἑκατ. νέοι, εἶναι «χικικομόρι»! Αὐτοὶ ἔχουν φυλακιστεῖ μὲ τὴν θέλησή τους στὸ παιδικό τους δωμάτιο! Ζοῦν στὴν ἀπομόνωση καὶ στὸ σκοτάδι! Δὲν ἀσχολοῦνται μὲ τίποτα! Μοναδική τους συντροφιὰ εἶναι ὁ ὑπολογιστής, ἡ τηλεόραση καὶ κάποια κόμικς! Ζοῦν μόνο γιὰ τοὺς εἰκονικούς τους κόσμους τῶν τρισδιάστατων ὀθονῶν καὶ τίποτε ἄλλο! Μπαίνουν στὸ διαδίκτυο καὶ ξεχνοῦν νὰ βγοῦν ἀπ’ αὐτό! Κοιμοῦνται τὸ μεγαλύτερο μέρος τῆς ἡμέρας, ἀγρυπνοῦν τὴ νύχτα, ἐπιδίδονται μονάχα σὲ μὴ κοινωνικὲς δραστηριότητες καὶ παραδίδονται στὴ σαγήνη τῶν εἰκόνων! Τοὺς ἀποκαλοῦν «χαμένη γενιά»! Σ’ αὐτοὺς ὅλους, ἔρχεται ὁ Ἅγ. Γρηγόριος Θεολόγος νὰ πεῖ ὑπέροχα: «Ἡ ζωή εἶναι ψηλά, μὰ σὺ χαμοπετᾶς». Ναί, ἡ ζωή εἶναι ψηλά, ἀκόμη καὶ στὸν ψηφιακὸ κόσμο, μὰ σὺ χαμοπετᾶς στὰ τέλματα καὶ τὶς δυσωδίες του! Ὅλες οἱ ἐπιστημονικὲς ἔρευνες δείχνουν πὼς αὐτὸς ποὺ πάσχει ἀπὸ κατάθλιψη, καταφεύγει γιὰ τὰ καλὰ στὸ διαδίκτυο, γιὰ νὰ βρεῖ μία σταλιὰ ἀνακούφιση. Ὅμως ἐκεῖνο ποὺ κατορθώνει στὸ τέλος ποιὸ εἶναι; Νὰ μεγαλώνει ἀκόμη περισσότερο τὸ πρόβλημά του! Καὶ μάλιστα σὲ τέτοιο βαθμό, ποὺ εἶναι δύσκολο νὰ πεῖ κανεὶς μὲ σιγουριά, ἂν τὸ διαδίκτυο φέρνει κατάθλιψη ἢ ἂν οἱ καταθλιπτικοὶ τὸ ἔχουν ὡς καταφύγιο! Ἂς δοῦμε κι αὐτὸ τὸ παράδοξο. Ἐκεῖνος ποὺ εἶναι ἐθισμένος στὰ τέλματα τῆς πραγματικῆς ζωῆς, πολὺ γρήγορα ἐθίζεται καὶ στὰ τέλματα τῆς εἰκονικῆς! Ἔτσι «κολλάει» γιὰ τὰ καλὰ στὸ βοῦρκο, ὅπου κι ἂν βρίσκεται αὐτός. Θεέ μου, δῶσε του τὴ δύναμη νὰ ξεφύγει … * * * Λοιπόν, ἂν στὸν πραγματικὸ κόσμο ἡ ζωή μας εἶναι σὲ τέλμα, δὲν θὰ ξεφύγουμε ἀπ’ αὐτό, ἂν ἐπεκταθοῦμε καὶ στὸν ψηφιακὸ βοῦρκο, ἀκόμη κι ἂν χρησιμοποιήσουμε ὅλα τὰ τεχνολογικὰ ἀριστουργήματα τῆς ἐποχῆς μας. Ἀπ’ τὸ τέλμα αὐτὸ βγαίνουμε, μόνο μὲ τὴν μετάνοια. Αὐτὴ εἶναι ἡ λύση καὶ ὄχι οἱ μετατοπίσεις μας στὰ ψηφιακὰ θολόνερα καὶ τοὺς βάλτους…

Μπροστά στο Τριώδιο...


*Καλό και ευλογημένο Τριώδιο να έχουμε και καλή προετοιμασία εν όψει της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. του Δημητρίου Παναγοπούλου Πολύς λόγος γίνεται κάθε χρόνο κατά τις ημέρες που ανοίγει το Τριώδιο, τόσο από τους λεγόμενους πιστούς, όσο και από τους άπιστους, τους αδιάφορους, και μάλιστα κυρίως από αυτούς. Υπάρχει όμως μία παρανόηση αναφορικά με το τι ερμηνεία έχουν οι λέξεις «ανοίγει το Τριώδιο». Διότι βλέπουμε οι άπιστοι, οι ψυχροί, οι αδιάφοροι ως προς τα θέματα της θρησκείας, αλλά και πολλοί από τους κατ’ όνομα χριστιανούς, να ερμηνεύουν τις λέξεις «ανοίγει το Τριώδιο» με το ότι ήρθε περίοδος γλεντιού, μασκαρέματος, ξεφαντώματος, κραιπάλης, διαφθοράς ψυχής και σώματος. Γι’ αυτό βλέπουμε τόσα και τόσα παράξενα να λαμβάνουν χώρα κατά τις ημέρες αυτές. Η πραγματική όμως ερμηνεία του «ανοίγματος του Τριωδίου» δεν είναι τα ανωτέρω, αλλά τα κατωτέρω. Πρώτον, η περίοδος αυτή λέγεται περίοδος του Τριωδίου, και ακόμη ότι «ανοίγει το Τριώδιο», εξαιτίας ενός βιβλίου της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας που ονομάζεται «Κατανυκτικόν Τριώδιον» και που το ανασύρει η Εκκλησία από τη βιβλιοθήκη της το Σάββατο το απόγευμα, την παραμονή δηλαδή της Κυριακής του Τελώνου και του Φαρισαίου, και θέτοντάς το στο αναλόγιο διαβάζει και ψάλλει από αυτό μέχρι το μεσονύκτιο του Μ. Σαββάτου που γίνεται η Ανάσταση, και κατόπιν το αποσύρει βάζοντας στη θέση του ενα άλλο βιβλίο της που λέγεται «Πεντηκοστάριον». Με το βιβλίο αυτό, το «Κατανυκτικό» δηλαδή «Τριώδιο», η Εκκλησία διδάσκει τους ανθρώπους σχετικά με θέματα σωτηρίας. Το μεγάλο αυτό βιβλίο είναι χωρισμένο σε τρεις περιόδους. Η πρώτη αρχίζει από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου και τελειώνει την Κυριακή της Τυροφάγου. Η δεύτερη αρχίζει από τη λεγόμενη Καθαρά Δευτέρα, την επομένη της Τυροφάγου, και τελειώνει των Βαΐων. Και η τρίτη αρχίζει από την Μ. Δευτέρα, την επομένη των Βαΐων, και τελειώνει το μεσονύκτιο του Μ. Σαββάτου προς την Κυριακή, όπου σύμφωνα με τις Διαταγές των Αποστόλων έγινε η Ανάσταση. Στην πρώτη του περίοδο παρουσιάζει τέσσερεις Ευαγγελικές περικοπές πολύ διδακτικές και απαραίτητες σε καθέναν που θέλει να γνωρίζει ορθά τα θέματα της σωτηρίας του. Η πρώτη περικοπή είναι η λεγόμενη του Τελώνου και Φαρισαίου (Λουκ. 18:10-14), η οποία παρουσιάζει δύο ανθρώπους που ο ένας είχε έργα κατά κόσμον (ο Φαρισαίος) και απορρίφθηκε από τον Θεό, και ο άλλος (ο Τελώνης) δικαιώθηκε διότι αναγνώρισε την αμαρτωλότητά του, ζητώντας έλεος από τον Θεό με τα λόγια· «Ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ». Η δεύτερη περικοπή είναι η λεγόμενη του Ασώτου (Λουκ. 15:25-32), η οποία επίσης παρουσιάζει δύο ανθρώπους, όπου ο ένας, παρότι αμάρτησε (ο άσωτος) μετανόησε, εξομολογήθηκε, κοινώνησε (από τον Μόσχο τον σιτευτό) και σώθηκε, ενώ ο άλλος που αρκέστηκε στη δικαιοσύνη του, στα έργα του· «Ιδού τοσαύτα έτη δουλεύω σοι και ουδέποτε έντολήν σου παρήλθον» (Λουκ. 15:29), απορρίφθηκε, δεν εισήλθε. Αφού λοιπόν παρουσιάσει τις δύο αυτές μεγάλες ευαγγελικές περικοπές, στις οποίες διδάσκεται σαφώς ο τρόπος της σωτηρίας του ανθρώπου, ότι δηλαδή δεν σώζεται με τα έργα του μόνο, αλλά με τη θυσία του Υιού του Θεού, του «Μόσχου του σιτευτού», έρχεται την τρίτη Κυριακή της Αποκριάς και διδάσκει ότι πρέπει να προσέξουμε, διότι μία ημέρα θα καθίσει ως δικαστής πλέον να μας κρίνει. Γι’ αυτό μας διαβάζει το Ευαγγέλιο της Κρίσεως (Ματθ. 25:31-46) που είναι παραβολή και προφητεία μαζί. Παραβολή μεν, διότι παρομοιάζει τους δικαίους με πρόβατα και τους απίστους με ερίφια, προφητεία δε, διότι λέει: «Όταν έλθη ο Υιός του ανθρώπου» κλπ. Και τέλος, προκειμένου να μας εισαγάγει στο δεύτερο μέρος της προετοιμασίας της Μ. Τεσσαρακοστής, για να δεχτούμε τον στο τέλος της περιόδου ερχόμενο σταυρωθέντα, ταφέντα και αναστάντα Θεό μας, μας θυμίζει την έξωση του Αδάμ και της Εύας από τον Παράδεισο την Κυριακή της Τυροφάγου (που τη λέμε τελευταία αποκριά, ψευδώς βεβαίως), και έτσι κλείνει το πρώτο μέρος της μεγάλης αυτής περιόδου του Τριωδίου. Κατόπιν μας εισάγει στο δεύτερο μέρος της περιόδου που είναι η λεγόμενη Μεγάλη Τεσσαρακοστή και αρχίζει με την Καθαρή Εβδομάδα, και μάλιστα τη λεγόμενη Καθαρή Δευτέρα, που εμείς με την απιστία μας την καταντούμε την πιο βρωμερή του έτους. Η Καθαρή Δευτέρα βρίσκει τους Πρωτοπλάστους εξωσμένους από την Εδέμ να κλαίνε και να κτυπούν το πρόσωπό τους ζητώντας έλεος. Η αγία μας Εκκλησία για το θέμα αυτό ψάλλει: «Αδάμ εξωστράκισται παρακοή Παραδείσου, και τρυφής εκβέβληται, γυναικός τοις ρήμασιν απατώμενος, και γυμνός κάθηται, του χωρίου οίμοι! εναντίον οδυρόμενος. Διο σπουδάσωμεν, πάντες τον καιρόν υποδέξασθαι, νηστείας, υπακούοντες ευαγγελικαίς παραδόσεσιν· ίνα δια τούτων, ευάρεστοι γενόμενοι Χριστώ, του Παραδείσου την οίκησιν πάλιν απολάβωμεν». Κατά τις εβδομάδες αυτές της περιόδου της Μ. Τεσσαρακοστής, τις Τετάρτες και τις Παρασκευές η αγία μας Εκκλησία κάνει τις Ακολουθίες των Προηγιασμένων, όπου οι πιστοί μπορούν να πυκνώσουν την προσέλευσή των στο Ποτήριο της Ζωής (την Θεία Κοινωνία), ώστε να παίρνουν δύναμη για τον αγώνα της νηστείας και της εγκράτειας της Μ. Τεσσαρακοστής. Τέλος φτάνουμε στην Κυριακή των Βαΐων που είναι το τέλος της δεύτερης περιόδου, και μπαίνουμε πλέον στη Μεγάλη Εβδομάδα, τη λεγόμενη εβδομάδα των Αγίων Παθών, όπου ολοκληρώνεται η διδασκαλία της ενανθρωπήσεως του Ιησού με τη Σταύρωση, την Ταφή και την Ανάσταση. Αυτό είναι λοιπόν συνοπτικά το «Τριώδιον» και ο σκοπός του ανοίγματός του. Επειδή όμως αυτό εργάζεται σκοπό σωτήριο, βάλλεται από τον Διάβολο και τα όργανά του, ο οποίος ανοίγει και αυτός το δικό του Τριώδιο και μας καλεί προς τα εκεί, υποσχόμενος αντί για νηστεία, φαγοπότι, αντί για εγκράτεια και σωφροσύνη, απόλαυση και ηδονές, και αντί για πένθος και δάκρυα, γέλια και καρναβάλια. Πάντως ας μη ξεχνούμε ότι στο ένα «Τριώδιο» της Εκκλησίας πρωταγωνιστεί ο Χριστός, ενώ στο άλλο «Τριώδιο» του κόσμου πρωταγωνιστεί ο Διάβολος. Ο ένας καλεί σε σωτηρία, ο άλλος σε απώλεια. Σ’ εμάς εναπόκειται να εκλέξουμε: τον Ιησού ή τον Βαραββά. Χαρά σε αυτούς που θα συνταχθούν με τον Ιησού και αλίμονο σε όσους θα συνταχθούν με τον Βαραββά. Από το περιοδικό «Όσιος Φιλόθεος της Πάρου» τ. 16, εκδ. Ορθ. Κυψέλης, σελ. 17

Η μελέτη τής Αγίας Γραφής


Τι μου χάρισε σε προσωπικό επίπεδο Μαρία Σκαμπαρδώνη Φοιτήτρια Θεολογίας και Δημοσιογράφος Ξεκίνησα να διαβάζω την Αγία Γραφή από πολύ μικρή; από Τρίτη με Τετάρτη Δημοτικού. Με την πάροδο των χρόνων εμβάθυνα περισσότερο στο πνευματικό της νόημα, αποκρυπτογραφούσα τα γεγονότα και σχημάτιζα την προσωπική μου άποψη, εις βάρος των άσχημων κατηγοριών που άκουγα για αυτή όλα αυτά τα χρόνια. Έχω διαβάσει πάρα πολλά βιβλία στη ζωή μου. Στα 27 χρόνια που ζω σε αυτό τον κόσμο ως ανθρώπινο ον με ψυχή και σώμα, έχω μελετήσει από Πλάτων και Αριστοτέλη, μέχρι το Κοράνι, τον αγαπημένο μου Νίτσε, τον Καντ, τον Χάϊντεγκερ και άλλους πολλούς διανοητές. Ωστόσο, πιστεύω πως η ανθρωπότητα θα είχε ανάγκη να έρθει πιο κοντά στο πνευματικό νόημα της Καινής Διαθήκης, αυτό θα ήταν η λύση στο σύγχρονο κοινωνικό και υπαρξιακό αδιέξοδο που βιώνουν οι περισσότεροι, προσωπικά αλλά και κοινωνικά. Τι μου χάρισε σε προσωπικό επίπεδο η μελέτη της Αγίας Γραφής; Πολλά διδάγματα και σοφία ζωής, διότι η ίδια ως βιβλίο είναι ικανή να μεταποιήσει τον ψυχικό κόσμο του ανθρώπου και να του δώσει τέτοια γνώση, όση δε θα του δώσουν τα βιώματα μίας ζωής 80 ετών. Μερικά από τα δώρα που μου χάρισε η μελέτη της Αγίας Γραφής: Ø Την εμπιστοσύνη στην Πρόνοια του Θεού: Ζούμε σε μία εποχή όπου η ανθρώπινη προσπάθεια υπερεκτιμάται. Ο άνθρωπος θέτει ως προϋπόθεση για την προσωπική του πρόοδο μονάχα τη δική του προσπάθεια. Η σύγχρονη τεχνολογία η οποία προοδεύει διαρκώς, πείθει τον άνθρωπο πως είναι Θεός και πως όλα εξαρτώνται από εκείνον. Ο άνθρωπος όμως είναι ένα τρωτό ον, δεν μπορεί να κάνει τα πάντα, είναι θνητός και με περιορισμένες δυνατότητες. Ο Θεός προνοεί για εσένα με έναν τρόπο εσύ δεν το φαντάζεσαι, αν αφεθείς στην Πρόνοιά Του θα λυτρωθείς από τα εγωιστικά άγχη της καθημερινότητας. Μη νομίζεις πως τα δικά σου σχέδια θα γίνουν, ο Θεός έχει το σχέδιό Του για τον κάθε άνθρωπο· όσο και αν εγώ προσπαθώ για κάτι, αν ο Θεός δεν αποφασίσει, αυτό δε θα έρθει. Ø Τη βεβαιότητα πως αξίζω ως ανθρώπινο ον: Ζούμε σε μία κοινωνία εμμονική με την προσφορά και τη δημιουργικότητα. Ο άνθρωπος ξεχνώντας πως είναι ανθρώπινο ον έχει μετατραπεί σε μηχάνημα παραγωγής, εξαρτά την προσωπική του αξία από αυτό που κατορθώνει σε ένα εξωτερικό επίπεδο. Στην Αγία Γραφή, ο άνθρωπος πλάθεται «κατ εικόνα» και καθ ομοίωση του Θεού, αυτό και μόνο αρκεί για την αξία της ανθρώπινης υπόστασης. Ο Χριστός έδωσε σημασία σε αυτούς που ήταν κοινωνικά υποτιμημένοι, ονομάτισε το Λάζαρο ενώ άφησε άγνωστο το όνομα του πλούσιου, έδωσε σημασία σε αυτόν που τα κοινωνικά και κοσμικά πρότυπα απορρίπτουν. Το γεγονός της ανθρώπινης αξίας απορρέει από το γεγονός πως είμαι εικόνα του Θεού, όχι επειδή πέτυχα κάτι σε ένα εξωτερικό επίπεδο. Ø Την αισιοδοξία πως μπορώ να γίνω καλύτερος άνθρωπος: Δεν έχει σημασία πόσα λάθη έχεις κάνει, πόσα λάθος μονοπάτια επέλεξες στην προσωπική σου διαδρομή. Υπάρχει πάντοτε η επιλογή της μετάνοιας, με την έννοια της αλλαγής του νου και της συμπεριφοράς. Έχεις την ευκαιρία σε όποιο συναισθηματικό αδιέξοδο και αν βρίσκεσαι, να επιλέξεις το δρόμο της αλλαγής. Ø Την πίστη πως η ψυχή υπάρχει: Δεν υπάρχουν μόνο αυτά τα λίγα χρόνια με κόπους και δυσκολίες ως επί το πλείστον στη σωματική ζωή. Υπάρχει ψυχή, υπάρχει ζωή μετά από αυτό πέρασμα· και ίσως, να είναι και η σημαντικότερη. Ø Την αξία της συγχώρησης: Δεν είναι εύκολο να συγχωρείς; όσο ανθρώπινα και δυναμικά και να προσπαθείς να σταθείς απέναντι στον πόνο της αδικίας, μέσα σου θα υπάρχει η πικρία και το παράπονο. Έρχεται όμως η παραίνεση της Καινής Διαθήκης «να αγαπάς τον εχθρό σου όπως τον εαυτό σου» και «εις εμέ ανήκει η εκδίκηση και Εγώ θα αποδώσω» και σε λυτρώνει. Σου ανοίγει το δρόμο για μία καινούργια πνευματική θέαση των πραγμάτων, η συγχώρεση είναι η λύση απέναντι στο Κακό, όχι το μίσος. Η Αγάπη είναι η απάντηση στον πόνο, η εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη και την επέμβαση του Θεού είναι η σοφή επιλογή. Ξεχνάω το κακό που μου έκαναν και προσεύχομαι για εκείνους που με ζημίωσαν, να αναλάβει ο Θεός τα πνευματικά τους μάτια και να αντιληφθούν το πόσο λάθος ήταν. Και αν δεν μπορώ, ζητάω την ενίσχυση του Θεού. Ø Το να ξεφύγει η ματιά μου από την κοσμική θέαση των πραγμάτων: Τα κοσμικά μάτια των ανθρώπων μπορεί να θεωρούν κάτι που συνέβη κακό και μεγάλο δεινό για εμένα ή για τον κόσμο. Για τον άνθρωπο που προσπαθεί να αντιληφθεί την πνευματική υπόσταση των πραγμάτων, βλέπει ένα ανώτερο σχέδιο του Θεού για να προέλθει κάτι καλύτερο. Αξίζεις να μελετάς την Αγίας Γραφή, θα σε βοηθήσει να αλλάξεις τη ματιά σου σε πολλά θέματα.

ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΡΔΙΑ ΣΟΥ; ΔΕΞΙΑ Ή ΑΡΙΣΤΕΡΑ;


Παράξενο τὸ ἐρώτημα: Ποῦ εἶναι ἡ καρδιά σου; Ἡ καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου φυσιολογικὰ εἶναι στὸ ἀριστερὸ μέρος τοῦ στήθους. Μπορεῖ νὰ εἶναι δεξιά; Μπορεῖ! Καὶ ὄχι ἁπλῶς μπορεῖ. Πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ πάει στὰ δεξιὰ ἡ καρδιά μας. Τὸ θέμα τὸ θέτει ὁ σοφὸς Σολομὼν στὸ βιβλίο τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης: «Καρδία σοφοῦ εἰς δεξιὸν αὐτοῦ, καὶ καρδία ἄφρονος εἰς ἀριστερὸν αὐτοῦ» (ι΄ [10] 2). Τί ἐννοεῖ ὁ παράξενος αὐτὸς λόγος; Ἐπειδὴ τὸ δεξὶ χέρι τῶν περισσοτέρων ἀνθρώπων εἶναι τὸ πιὸ δυνατὸ καὶ τὸ πιὸ ἱκανό, θεωρεῖται ἡ δεξιὰ πλευρὰ προτιμότερη, ἀνώτερη, προνομιοῦχος. Τὸν ἔχει στὰ δεξιά του, λέμε γι’ αὐτὸν ποὺ θέλει νὰ τιμήσει κάποιον καὶ πράγματι, τὸν βάζει νὰ σταθεῖ, νὰ καθίσει, νὰ περπατήσει στὰ δεξιά του. Εἶναι τὸ δεξί του χέρι, παρατηροῦμε γιὰ ἐκεῖνον ποὺ θεωρεῖται ἄμεσος καὶ ἀναγκαῖος βοηθὸς κάποιου ἀνωτέρου του. Εἶναι δεξιοτέχνης, εἶναι ἐπιδέξιος, λέμε γιὰ τὸν ἱκανὸ τεχνίτη. Τὸ ἀριστερό, ἀντίθετα, δηλώνει συνήθως τὸ ἀρνητικό, τὸ ἀποτυχημένο. Ἑπομένως τὸ δεξιὸ καὶ τὸ ἀριστερὸ δηλώνουν ἀντίστοιχα τὸν ὀρθὸ καὶ τὸν διεστραμμένο, τὸν ἴσιο καὶ τὸν στραβὸ δρόμο. Ποῦ εἶναι ἡ καρδιά σου; Δεξιὰ ἢ ἀριστερά; Γι’ αὐτὸ καὶ ὅταν ὁ Ἐκκλησιαστὴς λέει ὅτι ἡ καρδιὰ τοῦ σοφοῦ καὶ συνετοῦ ἀνθρώπου εἶναι στὰ δεξιά του καὶ ἡ καρδιὰ τοῦ ἄφρονος εἶναι στὸ ἀριστερό του μέρος, ἐννοεῖ, ἐπειδὴ ἡ καρδιὰ εἶναι ἡ ἕδρα τῶν διανοητικῶν δυνάμεων, ὅτι ὁ νοῦς τοῦ σοφοῦ σκέπτεται πάντοτε τὰ ὀρθά, ὁ δὲ νοῦς τοῦ ἄφρονος τὰ ψεύτικα καὶ διεστραμμένα. «Τοῦ σοφοῦ ὁ νοῦς ἀεὶ ἐπὶ τὰ δεξιὰ καὶ ἐπαινετὰ νεύει, ὁ δὲ τοῦ ἄφρονος ἐπὶ τὰ σκαιὰ καὶ ψευδῶς ἔχοντα», σχολιάζουν οἱ ἱεροὶ Ἑρμηνευτές. Ὁ νοῦς τοῦ σοφοῦ ἀνθρώπου στρέφεται πάντοτε πρὸς ὅσα ἀξίζουν τὸν ἔπαινο, ἐνῶ ὁ νοῦς τοῦ ἄφρονος πρὸς τὰ δυσάρεστα, τὰ μάταια καὶ ψεύτικα, τὰ ἀπατηλὰ καὶ ἀνούσια. Πράγματι, ὁ συνετὸς ἄνθρωπος ἀντιμετωπίζει τὰ προβλήματά του μὲ ὑπομονή, μὲ σύστημα, μὲ δεξιοτεχνία. Τὶς διάφορες ὑποθέσεις ποὺ τὸν ἀπασχολοῦν τὶς ἐξετάζει μὲ ψυχραιμία καὶ νηφάλια σκέψη καὶ τὶς διεκπεραιώνει μὲ σύνεση καὶ ἀκρίβεια. Τὶς σχέσεις του μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους τὶς ἀναπτύσσει μὲ καλὴ διάθεση, μὲ ἀμοιβαία ἐκτίμηση, μὲ καλοσύνη καὶ διάκριση, χωρὶς βιασύνες καὶ ἐπιπολαιότητες, χωρὶς ἐμπάθεια καὶ μισαλλοδοξία, προπάντων δὲ μὲ ἀνοχή, μὲ ὑπομονὴ καὶ ἀγάπη. Τὴ σχέση του μὲ τὸν Θεὸ τὴν καθορίζει ἡ βαθιὰ ταπείνωση, ἡ θερμὴ πίστη, ἡ πρόθυμη ὐποταγὴ στὸ θέλημά Του, ἡ ὁλοκληρωτικὴ ἀφοσίωση καὶ ἀγάπη. Ὁ φωτισμένος ἀπὸ τὸν Θεὸ νοῦς του κυβερνᾶ ὅλες τὶς πράξεις του καὶ κατευθύνει τὶς διαθέσεις, τὰ αἰσθήματα, τὰ θελήματα καὶ τὶς ἐνέργειές του. Ὅλα τὰ ἀντιμετωπίζει μὲ ἀγαθοὺς λογισμοὺς καὶ ὀρθὴ σκέψη, ὅλα προσπαθεῖ νὰ τὰ ζεῖ μὲ καλὴ διάθεση καὶ διαρκῶς ἀγωνίζεται νὰ ὑποτάσσεται στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ μὲ καθαρὴ καὶ ἄδολη καρδιά. Αὐτὸ σημαίνει τὸ «καρδία σοφοῦ εἰς δεξιὸν αὐτοῦ». Ἀντίθετα, «καρδία ἄφρονος εἰς ἀριστερὸν αὐτοῦ». Ὁ ἄφρων ἄνθρωπος, ὁ ἀσύνετος καὶ ἐπιπόλαιος, ἀποδεικνύεται ἀδέξιος καὶ ἀκατάλληλος γιὰ ὅλα. Εὔκολα περιέρχεται σὲ ἀμηχανία, ἐνεργεῖ βιαστικὰ καὶ σπασμωδικά, γι’ αὐτὸ καὶ ὅλα τοῦ ἔρχονται ἀνάποδα. Μοιάζει μὲ τὸν τεχνίτη ἐκεῖνο, ποὺ ἐπειδὴ τραυμάτισε τὸ δεξί του χέρι, πρέπει νὰ ἐργάζεται τὰ ἔργα του μὲ τὸ ἀριστερὸ καὶ βέβαια δυσκολεύεται πολὺ καὶ κάνει πολλὰ λάθη. Ὅλα τοῦ βγαίνουν ἄτεχνα καὶ ἀτελή. Ὁ ἄφρων ἄνθρωπος οὔτε μὲ τοὺς ἀνθρώπους ἔχει καλὲς σχέσεις οὔτε μὲ τὸν Θεὸ ἐπικοινωνεῖ. Τὸ νοῦ του τὸν κερδίζει ἡ ὕλη, ὁ κόσμος, τὸ ἄνομο συμφέρον, ἡ ἁμαρτία. Ὅταν βαδίζει στὸ δρόμο, ἡ «καρδία αὐτοῦ ὑστερήσει, καὶ ἃ λογιεῖται πάντα ἀφροσύνη ἐστί» (Ἐκκλ. ι΄ [10] 3). Ὅλα ὅσα σκέπτεται καὶ πράττει, ὅλη του ἡ διαγωγή, τὰ λόγια του, ἡ συμπεριφορά του, οἱ τρόποι του, μαρτυροῦν ἄνθρωπο ἀσύνετο. Σὲ ἀντίθεση μὲ τὸν σοφὸ ἄνθρωπο, ποὺ ἐπειδὴ ἔχει φωτισμένο τὸ νοῦ του, βλέπει ποῦ βαδίζει, διακρίνει τοὺς κινδύνους ποὺ πρέπει νὰ ἀποφεύγει καὶ φροντίζει πάντοτε νὰ πατᾶ σὲ ἀσφαλὲς ἔδαφος, «ὁ ἄφρων ἐν σκότει πορεύεται», ὁ ἄμυαλος καὶ ἀμαθὴς βαδίζει στὸ σκοτάδι (Ἐκκλ. β΄ 14). Δὲν ξέρει ποῦ πηγαίνει, τί θέλει, ποιὸς εἶναι ὁ προορισμός του καὶ πῶς πρέπει νὰ ζήσει. Δὲν ἔχει καθαροὺς σκοπούς, δὲν μπορεῖ νὰ πετύχει ὑψηλοὺς στόχους. Τὸν κερδίζει τὸ μάταιο καὶ τὸ ἀπατηλό, ἡ ἁμαρτία καὶ τελικὰ ὁ θάνατος. Ἔχει σκοτισμένο τὸ νοῦ, ἔχει τὴν καρδιά του στὰ ἀριστερά του. Καὶ ἀπερίσκεπτα πέφτει ἀπὸ τὸ κακὸ στὸ χειρότερο. Μὴν πάθουμε τέτοια ζημιά! Νὰ ἔχουμε σύνεση, νὰ ἐπιζητοῦμε τὴν κατὰ Θεὸν σοφία. Νὰ ἔχουμε τὴν καρδιά μας στὰ δεξιά μας. Γιὰ νὰ ζήσουμε μὲ εἰρήνη, μὲ εὐτυχία καὶ χαρὰ στὸν κόσμο αὐτό, γιὰ νὰ πορευθοῦμε μὲ ἐλπίδα καὶ στὸ μακάριο κόσμο τῆς αἰωνιότητος. ΟΣΩΤΗΡ2159

Όταν ο κήπος της ψυχής σου είναι γεμάτος αγκάθια


Όταν ο κήπος της ψυχής σου είναι γεμάτος αγκάθια (πάθη), μην προσπαθείς να τα ξεριζώσεις και βρίσκεσαι διαρκώς τραυματισμένος και μολυσμένος από την ασχολία σου μαζί τους. Δώσε όλη τη δύναμη σου στα λουλούδια της ψυχής σου, πότισέ τα, και τότε τ΄ αγκάθια θα ξεραθούν μόνα τους. Και το καλύτερο λουλούδι είναι η αγάπη σου στον Χριστό. Αν ποτίσεις αυτήν και αναπτυχθεί, όλα τα αγκάθια μαραίνονται. Όσιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης