Όταν βρίσκεσαι πληγωμένος, επειδή έπεσες σε κάποιο αμάρτημα λόγω αδυναμίας σου ή καμιά φορά με την θέλησή σου για κακό σου, μη δειλιάσεις ούτε να ταραχθείς γι’ αυτό, αλλά αφού επιστρέψεις αμέσως στο Θεό, μίλησε έτσι:
«Βλέπε, Κύριέ μου, έκανα τέτοια πράγματα σαν τέτοιος που είμαι, ούτε ήταν δυνατό να περίμενες και τίποτα άλλο από εμένα, τον τόσο κακοπροαίρετο και αδύνατο, παρά ξεπεσμό και γκρέμισμα».
Και εδώ, ξευτελίσου στα μάτια σου αρκετή ώρα και λυπήσου με πόνο καρδιάς για την λύπη που προξένησες στον Θεό και χωρίς να συγχυστείς, αγανάκτησε κατά των αισχρών σου παθών, ιδιαιτέρως δε και μάλιστα, εναντίον εκείνου του πάθους που έγινε αιτία να πέσεις έπειτα πες πάλι:
«Ούτε μέχρι εδώ θα στεκόμουνα, Κύριέ μου, και θα αμάρτανα χειρότερα, εάν εσύ δεν με κρατούσες με την πολύ μεγάλη σου αγαθότητα».
Και ευχαρίστησέ Τον και αγάπησέ Τον περισσότερο παρά ποτέ θαυμάζοντας την τόση μεγάλη ευσπλαγχνία Του, ότι και παρόλο που λυπήθηκε από σένα, πάλι σου δίνει το δεξί Του χέρι και σε βοηθάει, για να μη ξαναπέσεις στην αμαρτία τελευταία πες με μεγάλο θάρρος στη μεγάλη ευσπλαγχνία του:
«Εσύ, Κύριέ μου, κάνε σαν εκείνος που είσαι και συγχώρεσέ με και μην επιτρέψεις στο εξής να ζω χωρισμένος από σένα, ούτε να απομακρυνθώ ποτέ, ούτε να σε λυπήσω πλέον».
Και κάνοντας έτσι, μη σκεφθείς αν σε συγχώρεσε, διότι αυτό δεν είναι τίποτα άλλο, παρά υπερηφάνεια, ενόχλησις του νου, χάσιμο του καιρού και απάτη του διαβόλου, χρωματισμένη με διάφορες καλές προφάσεις.
Γι αυτό, αφήνοντας τον εαυτό σου ελεύθερα στα ελεήμονα χέρια του Θεού, ακολούθησε την άσκησί σου, σαν να μην είχες πέσει. Και αν συμβεί εξαιτίας της αδυναμίας σου να αμαρτήσεις πολλές φορές την ημέρα και να μείνεις πληγωμένος, κάνε αυτό που σου είπα όλες τις φορές, όχι με μικρότερη ελπίδα στο Θεό.
Και κατηγορώντας περισσότερο τον εαυτό σου και μισώντας την αμαρτία περισσότερο, αγωνίσου να ζεις με περισσότερη προφύλαξη. Αυτή η εκγύμναση δεν αρέσει στο διάβολο γιατί βλέπει πως αρέσει πολύ στο Θεό, επειδή και μένει ντροπιασμένος ο αντίπαλος, βλέποντας ότι νικήθηκε από εκείνον, που αυτός είχε πριν νικήσει.
Γι’ αυτό και διαφορετικούς απατηλούς τρόπους χρησιμοποιεί για να μας εμποδίσει να μη το κάνουμε. Και πολλές φορές πετυχαίνει τον σκοπό του εξαιτίας της αμέλειάς μας και της λίγης φροντίδας που έχουμε στον εαυτό μας.
Γι αυτό, όσο εσύ βρεις δυσκολία σε αυτό από τον εχθρό, τόσο περισσότερο πρέπει να αγωνισθείς να το κάνεις πολλές φορές, ακόμη και αν μία μόνο φορά έπεσες μάλιστα πρέπει αυτό να κάνεις, αν, αφού αμαρτήσεις, αισθάνεσαι ότι ενοχλείσαι και συγχύζεσαι και σε πιάνει απελπισία για να μπορέσεις έτσι με αυτό να αποκτήσεις ειρήνη και γαλήνη στην καρδιά σου και θάρρος μαζί και αφού οπλισθείς με αυτά τα όπλα, να στραφείς στο Θεό.
Γιατί, αυτή η παρόμοια ενόχληση και ταραχή που έχει κάποιος για την αμαρτία, δεν γίνεται επειδή με αυτό που έκανε λύπησε τον Θεό, αλλά γίνεται για τον φόβο της δικής του καταδίκης και αυτό σημαίνει ότι, αυτή προέρχεται από την φιλαυτία, όπως πολλές φορές είπαμε.
Ο τρόπος λοιπόν, για να αποκτήσεις την ειρήνη, είναι ο εξής: Να ξεχάσεις τελειωτικά την πτώση και την αμαρτία σου και να παραδοθείς στην σκέψη της μεγάλης και άφατης αγαθότητας του Θεού και ότι, αυτός μένει πολύ πρόθυμος και επιθυμεί να συγχωρέσει κάθε αμαρτία, όσο και αν είναι βαριά, προσκαλώντας τον αμαρτωλό με διάφορους τρόπους και μέσα από διάφορους δρόμους, για να έλθει σε συναίσθηση και να ενωθεί μαζί του σε αυτή την ζωή με την χάρη του στην δε άλλη, να τον αγιάσει με τη δόξα του και να τον κάνη αιώνια μακάριο.
Και αφού με αυτές και παρόμοιες σκέψεις και στοχασμούς, γαληνέψεις το νου σου, τότε θα επιστρέψεις στην πτώση σου, κάνοντας όπως είπα πιο πάνω κατόπιν, όταν έρθει ώρα της εξομολογήσεως (την οποία σε προτρέπω να κάνεις πολύ συχνά), θυμήσου όλες σου τις αμαρτίες, και με νέο πόνο και λύπη, για την λύπη του Θεού, και με πρόθεση και απόφαση να μη τον λυπήσεις πλέον, φανέρωσέ τες όλες στον Πνευματικό σου και κάνε με προθυμία τον κανόνα που θα σού ορίσει.
Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου
Από το βιβλίο «Ο Αόρατος Πόλεμος»
Γέροντας Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης
Εάν ο νους δεν ησχολείτο με τα ορατά, αλλά γρηγορούσε συνεχώς και σκεπτότνα τον Θεόν, τότε δεν θα είχε νοήματα “εν χρήσει”, δεν εθα είχε πληρότητα νοημάτων, θα ήταν κενός, εκζητών μόνον Κύριον τον Θεόν. Τότε ο Θεός θα μπορούσε να γίνη ορατός δια της αισθήσεως της πνευματικής νοήσεως.
Άρα δεν υπάρχει κακό. Το μόνο κακό για μας είναι το ότι ο νους μας συνηθίζει να σκέπτεται σαρκικά, να σκέπτεται κατα την ανθρώπινη λογική. Ο νους μας είναι πάντοτε γεμάτος από νοήματα, το ένα διαδέχεται το άλλο, απασχολείται με προβλήματα και ιδέες, με γνώμες και επιθυμίες.
Όταν όμως ο άνθρωπος έχη συνεχώς εστραμμένο τον νου του προς τον Θεόν, τότε είναι άδειος και μπορεί να γεμίση από τον Θεόν, έτσι ζουν οι Άγιοι.
Ο Άγιος έχει τον Θεόν, ξέρει ότι ανήκει στην μία Εκκλησία, στην Εκκλησία των Αγίων. Ξέρει επίσης ότι είναι αμαρτωλός, τέκνο του Αδάμ, αναγεννηθέν υπό του δευτέρου Αδάμ, του Χριστού.
Αντιθέτως, εμείς οι άνθρωποι πέφτομε έξω νομίζοντας πως είμαστε Άγιοι, διότι βλέπομε μόνο την μία πλευρά μας, την χάρι του Θεού· δεν βλέομε όμως το φύραμα που κουβαλάμε επάνω μας.
Οι Άγιοι έχουν πλήρη την γνώσι· βλέπουν αφ’ενός με την δικής τους αμαρτωλότητα, αφ’ετέρου δε την αγιότητα και την χάρι και την αγάπη του Θεού, στην οποία συμμετέχουν.
Οι Άγιοι έχουν επίγνωσι του ότι είναι Άγιοι, με την έννοια ότι συμμετέχουν στην ζωή του Αγίου Θεού και ζουν την πληρότητα του Αγίου Θεού, την παρουσία του Αγίου Θεού· έχουν όμως την επίγνωσι ότι είναι αμαρτωλοί, και αυτό ακριβώς είναι η αγιότης· δεν ζουν εν τη αμαρτία, ξέρουν όμως ότι αμαρτία υπόκειται εν τοις μέλεσί των.
Γι’ αυτό καθαίρουν εαυτούς, τους καθιστούν μυρίπνοα δοχεία του Αγίου Πνεύματος· το δε Άγιον Πνεύμα, εφ’ όσον είναι Άγιον, τους αγιάζει, και έτσι έχουν και την παρρησία ενώπιον του Θεού.
Εμείς περιπίπτομε σε εγωισμό, όταν έχωμε γνώσι της αρετής μας, πρώτον διότι δεν γνωρίζομε την αμαρτία μας, το τι είμαστε· και δεύτερον, αυτό που είναι το Άγιον Πνεύμα, νομίζομε πως είμαστε εμείς: ότι εγώ είμαι Άγιος, εγώ δεν έχω αυτό, δεν έχω εκείνο, ενώ έχω εκείνη την αρετή, έχω την άλλη.
Ο εγωισμός είναι λάθς στην κρίσι της νοήσεως. Όποιος νομίζει πως είναι Άγιος, κρίνει κατ’ άνθρωπον, κατα σάρκα, και βγάζει το συμπέρασμα πως είναι Άγιος. Ο αληθής όμως Άγιος δεν σκέπτεται και δεν κρίνει κατ’ αίσθησιν αλλά κατα θείαν έμπνευσι και φώτισι, όπότε δεν πέφτει έξω.
Εντεύθεν και ο Άγιος έχει παρρησία ενώπιον του Θεού· λέγει, «εν ονόματι του Κυρίου Ιησού Χριστού ανάστηθι», και ο νεκρός ανίσταται.
Ταυτόχρονα δε, προσεύχεται ως αμαρτωλός, διότι ξέρει το διπλούν της φύσεως του ανθρώπου, ότι ο άνθρωπος είναι χοϊκός και πνευματικός, είναι ο σαρκωθείς εν αυτώ Χριστός και ο ίδιος, ο γεννηθείς εκ του Αδάμ και της Εύας.
Γέροντας Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης
Από το βιβλίο: ΠΕΡΙ ΑΓΑΠΗΣ
ερμηνεία στον Άγιο Μάξιμο
εκδ.: Ίνδικτος
«Εαυτούς και αλλήλους και πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ. τω Θεώ παραθώμεθα». Τους εαυτούς μας και τους άλλους ανθρώπους, τα παιδιά μας, τους φίλους μας, τους συγγενείς μας, τους οικείους μας, τους συναδέλφους μας, τους συμπολίτες μας, τον κόσμο όλο να τον αφήσουμε στα χέρια του Θεού!
Στις πολύπλοκες μέρες που ζούμε που φορτωνόμαστε όλοι πάρα πολλά πράγματα, έχουμε καταντήσει να είμαστε πάρα πολύ κουρασμένοι. Και συναντάει κανείς ανθρώπους πονεμένους και κουρασμένους, ακόμα και στη νεανική ηλικία. Συναντά κανείς νέους οι οποίοι έχουν γηράσει από τον κόπο και τον μόχθο της καθημερινότητας, οι οποίοι έχουν τραυματιστεί κι έχουν πληγωθεί απ’ όλ’ αυτά που συμβαίνουν γύρω τους…είναι ένα σημείο των εσχάτων ημερών, ένα σημείο που ο Κύριος μας το έδωσε ως γνώρισμα των εσχάτων χρόνων•
Έρχεται ο Χριστός και μας λέγει να έρθουμε κοντά Του όλοι εμείς οι κουρασμένοι, οι πεφορτισμένοι και θα μας αναπαύσει. Και έρχεται η Εκκλησία και μας προτρέπει τους εαυτούς μας και τους γύρω μας και τα πάντα να τα αφήνουμε στα χέρια του Θεού.
«Μάθετε από μένα», λέει ο Χριστός, «ότι είμαι πράος και ταπεινός τη καρδία. Κι έτσι ευρήσετε ανάπαυσιν ταις ψυχαίς ημών». «Θα μάθετε από Μένα», λέγει ο Χριστός, «εγώ θα σας το διδάξω, δεν θα σας το διδάξουν άλλοι άνθρωποι• Εγώ ο ίδιος θα σας διδάξω, όταν θα σας εμφανίσω τον εαυτό μου, όταν θα σας αποκαλύψω τον εαυτό μου, ότι είμαι πράος και ταπεινός τη καρδία. Κι έτσι θα βρείτε ανάπαυσιν μέσα σας.»
Και πράγματι ποιος αναπαύεται τελικά; Ο ταπεινός άνθρωπος!Μόνο ο ταπεινός άνθρωπος αναπαύεται εν Χριστώ!Εμείς, οι υπερήφανοι άνθρωποι, οι εγωιστές άνθρωποι, οι φίλαυτοι άνθρωποι δεν μπορούμε να αναπαυθούμε, γιατί εμποδίζομε τον Χριστό να μας πάρει στην αγκαλιά Του. Δεν δεχόμαστε, δεν θέλουμε ν’ αφεθούμε στον Θεό! Φοβούμαστε τον Θεό! Ή δεν Του έχουμε εμπιστοσύνη.
Φοβούμαστε να τα δώσουμε στα χέρια του Θεού! Φοβόμαστε ν’ αφήσουμε τον εαυτό μας στα χέρια του Θεού! Δεν είναι εύκολο πράγμα να πεις στον Θεό «γενηθήτω το θέλημά Σου»!…ο Θεός προνοεί τον ταπεινό άνθρωπο, ο οποίος έμαθε αυτό το μεγάλο πράγμα, να τ’ αφήνει στα χέρια του Θεού• όλα! Αλλά έμαθε ότι όποιος τ’ αφήνει στα χέρια του Θεού, ο Θεός δεν μένει αδρανής, ο Θεός αναλαμβάνει την ευθύνη πλέον. Και τα έργα του Θεού είναι πολύ σημαντικότερα και πολύ σπουδαιότερα από τα δικά μας έργα.
Εσύ κάμε αυτό που μπορείς• κάμε ό,τι μπορείς, χωρίς ν’ αγχώνεσαι, χωρίς ν’ αγωνιάς, χωρίς να ταλαιπωρείσαι. Αφού κάνεις αυτό που μπορείς και η συνείδησή σου σου καταμαρτυρεί ότι «έκανα ότι μπορούσα, μέχρις εδώ! Από ‘δώ και κάτω δεν μπορώ να κάνω τίποτα!» Τότε παραδίδεις το θέμα, το πρόβλημα, το παιδί σου, την υγεία σου, τα οικονομικά σου, ό,τι έχεις που σε βαραίνει το παραδίδεις στα χέρια του Θεού. Και τότε πράγματι, εκεί ο Θεός εμφανίζεται!
Κι αν ακόμα αργήσουν να γίνουν τα πράγματα, όπως πιθανόν πρέπει να γίνουν, κι αν ακόμα φανεί ότι ο Θεός σιωπάκαι δεν ενεργεί και παραμείνει ο άνθρωπος μέσα στην εμπιστοσύνη του Θεού, τότε ο Θεός αποκαλύπτει πράγματι με θαυμαστό τρόπο τον εαυτό Του. Κανένας, λέγει η Γραφή, κανένας δεν ήλπισε επί Κύριον και καταισχύνθηκε.
Λέει ο Δαβίδ ένα ωραίο λόγο: «Εμβλέψετε, κοιτάξετε στις αρχαίες γενεές, βρέστε μου ένα άνθρωπο ο οποίος ήλπισε επί Κύριον και εντράπηκε. Ένας άνθρωπος να βρεθεί που να πει ότι εγώ, είχα την ελπίδα μου στον Χριστό κι ο Χριστός δεν ανταποκρίθηκε. Δεν με βοήθησε. Μ’ εγκατέλειψε!» Κανένας!
Βέβαια θα μου πεις ότι μπορεί να μην έγινε αυτό που ήθελα, μπορεί να μην έγινε αυτό που εγώ ζητούσα… Εάν όμως έχεις εμπιστοσύνη στον Θεό, θα δεις πως τελικά αυτό που έγινε, αυτό ήταν το καλύτερο. Εσύ μπορεί να μην ήξερες ποια ήταν η πραγματικότητα…
Κι όταν ο άνθρωπος πράγματι το γευθεί αυτό και το καταλάβει και περάσει στη ζωή του πολλές δοκιμασίες και πολλές περιπέτειες και διά πολλών θλίψεων διέλθει τον δρόμο της ζωής του, τότε απομένει σαν λάφυρο πείρας αυτή η μεγάλη εμπειρία «άφησ’ τα στα χέρια του Θεού και μη φοβάσαι• μη φοβάσαι». Ο Θεός θα κάνει το καλύτερο, το άριστο, το θεοπρεπές.
Εσύ ό,τι και να κάμεις, όσο καλό και να το κάμεις, θα ‘χει και την ανθρώπινη λειψάδα πάνω, θα ‘χει και την ανθρώπινη ατέλεια! Ενώ ό,τι κάμει ο Θεός είναι τέλειο. Κι είναι αδύνατο ο Θεός να κάνει λάθος! Ο Θεός δεν κάμνει λάθη κι ούτε αφήνει τα έργα του ατέλειωτα. Ούτε αρχίζει κάτι και το μετανιώνει μετά! Ούτε απογοητεύει ποτέ τον άνθρωπο. Ούτε σε αφήνει μόνο σου. Ούτε σε ντροπιάζει ο Θεός. Δεν είναι δυνατόν ο Θεός να σε καταισχύνει, όταν εσύ ελπίζεις εις Αυτόν.
Ο ταπεινός, λοιπόν, άνθρωπος είναι αυτός που αφήνει τη ζωή του στα χέρια του Θεού• γι’ αυτό εκείνο που μας χρειάζεται, αδελφοί μου, είναι να αγωνιζόμαστε καθημερινά, να κάνομε άσκηση από τα πιο απλά πράγματα, για να μάθομε τον εαυτό μας να τ’ αφήνει στα χέρια του Θεού…Κι αυτή η προτροπή της Εκκλησίας «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα» νομίζω είναι η πιο σημαντική προτροπή στην εποχή μας για κάθε άνθρωπο: για τους γονείς, για τους νέους, για τους ηλικιωμένους, για τους ιερείς, για κάθε ένα που προβληματίζεται και αγωνιά για το τι γίνεται γύρω μας.
Ο Θεός έχει τα πάντα στο δικό Του χέρι. Κι όταν είναι τα πάντα στα χέρια του Θεού, τότε έχουμε ειρήνη μέσα στην ψυχή μας.
Μητροπολίτης Λεμεσού Αθανάσιος
Ομιλία στα «Δημήτρια» του Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου (Άγιος Δημήτριος Αττικής, 22/10/2009)
ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ-¨ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ
ΑΠΟ ΠΡΕΚΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΑ
Όπως είναι ευρέως γνωστό η εξομολόγηση είναι μυστήριο που τελείται στην Εκκλησία και η
ψυχοθεραπεία αναφέρεται στην αγωγή ψυχιατρικού χαρακτήρα η οποία βασίζεται στην
επιστήμη. Το μυστήριο της εξομολόγησης περιέχει τόσο αόρατα όσο και ορατά στοιχεία. Ως
αόρατο στοιχείο νοείται η μετάνοια και ως ορατό η εξαγόρευση. Από την άλλη μεριά, η
ψυχοθεραπεία όπου στην θέση του ιερέα βρίσκεται ο ψυχολόγος, περιέχει μόνο της στοιχείο της
εξαγόρευσης.
Τα προβλήματα του ανθρώπου συνδέονται με την αμαρτία. Η αμαρτία δηλώνει την διακοπή
σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό και πρόκειται ουσιαστικά για πνευματική «νέκρωση». Η
μορφή της είναι περίπλοκη και δύσκολη να κατανοηθεί και δεν αναφέρεται μόνο σε μία ψυχική
κίνηση.
Στις μέρες μας, σε μία κοινωνία η οποία συνεχώς εξελίσσεται, υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός
πιστών που παρευρίσκονται στο μυστήριο της εξομολόγησης με απώτερο σκοπό να λάβουν την
Θεία Κοινωνία. Σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη, ο Χριστός παρότρυνε τους Αποστόλους να
συγχωρούν τις αμαρτίες που έπρατταν οι αδελφοί Χριστιανοί. Το μυστήριο της εξομολόγησης
με βάση το λόγο του Θεού αναφέρεται στο άνοιγμα της ψυχής και της απελευθέρωσης και
πραγματοποιείται μεταξύ του εξομολογούμενου και του εξομολογητή. Η αμαρτία κρατάει
μακριά τον άνθρωπο από την Θέωση, η οποία αποτελεί τον στόχο του ανθρώπου σύμφωνα με
την Παλαιά Διαθήκη.
Αναλυτικότερα, στην συγκεκριμένη εργασία πρόκειται να αναλύσουμε βασικές έννοιες που
σχετίζονται με την εξομολόγηση και την ψυχολογία και να απαντηθούν ερωτήματα που
προβληματίζουν τον κόσμο και σχετίζονται με την ψυχολογική επιστήμη και την πνευματική
ζωή του ανθρώπου. Ακόμα, μέσα από μελέτη που θα πραγματοποιηθεί θα καταλήξουμε στο
βαθμό σημαντικότητας ενός πνευματικού- εξομολόγου και εάν ο ρόλος του μπορεί να
αντικατασταθεί από ένα ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή.
Βασικές έννοιες
Πρώτα από όλα, κρίνεται κρίσιμο να αναλυθούν κάποιες βασικές έννοιες προκειμένου να
υπάρχει μία πιο ολοκληρωμένη εικόνα του θέματος.
Αμαρτία
Η αμαρτία αναφέρεται σε μία πράξη ή συμπεριφορά η οποία δεν ακολουθεί τις εντολές του
Θεού και απομακρύνει τον άνθρωπο από την Θέωση. Ο ρόλος του πνευματικού είναι να
κατανοεί πλήρως τον εξομολογούμενο και να τον καθοδηγεί στον πνευματικό αγώνα.
Εξομολόγηση
Η εξομολόγηση με βάση την Καθολική θρησκεία είναι ένα από τα σημαντικότερα μυστήρια της
Εκκλησίας. Πρόκειται για την αθέτηση αμαρτιών και εξομολόγηση τους στον ιερέα, ο οποίος
μετά την μετάνοια του εξομολογούμενου τον «απαλλάσσει» από τις αμαρτίες του μέσω της
συγχώρεσης.
Πνευματικότητα & Ψυχοθεραπεία
Η πνευματική ψυχοθεραπεία σχετίζεται με τον χριστιανισμό και την πνευματικότητα και τα
τελευταία χρόνια αποτελεί ένα ξεχωριστό τομέα ψυχοθεραπείας. Η πνευματικότητα ως ορισμός
ποικίλλει και κατά διαστήματα έχουν δοθεί διάφοροι ορισμοί. Σύμφωνα με τον Rogers E.
(2001), η πνευματικότητα στο πλαίσιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι μία μορφή θεραπείας της
ψυχής στην προσπάθεια του ανθρώπου να «καθαρίσει» τις αμαρτίες του. Επίσης, σύμφωνα με
Γάλλο Θεολόγο ο οποίος είναι ορθόδοξος Gillet L., τα πιο σημαντικά στοιχεία που
χαρακτηρίζουν την πνευματικότητα είναι η βιβλικότητα, η πρωτοχριστιαννικότητα ,
μοναστικότητα , λειτουργικότητα και θεωρητικότητα.
Ψυχολογική επιστήμη & Πνευματική ανθρώπινη ζωή
Η ψυχολογική επιστήμη και η πνευματικότητα είναι δύο διαφορετικές έννοιες και η κάθε μία
ασχολείται με διαφορετικό αντικείμενο πρεσβεύοντας διαφορετικό σκοπό. Η επιστήμη της
ψυχολογίας και της ψυχιατρικής δεν έχουν ως κύριο αντικείμενο την ανάλυση της ανθρώπινης
ψυχής κατ’ ουσίαν καθώς δεν διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία για να το κάνουν αυτό,
εστιάζοντας κυρίως στην συμπεριφορά του ανθρώπου και τυχόν διαταραχές που μπορεί να
παρουσιάσει στις σχέσεις και επαφές της καθημερινότητας. Πολλές φορές ο κλάδος της
ανθρώπινης επιστήμης παραμερίζει την ανθρωπολογική και ψυχολογική σκοπιά του ανθρώπου
οι οποίες είναι βασισμένες στον θεώμενο άνθρωπο. Η ανθρωπολογία της Ορθόδοξης Παράδοσης
δεν συνδέεται με την Χριστολογία, επομένως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην ψυχολογική
επιστήμη και στην Ορθόδοξη Ποιμαντική Ψυχολογία, η οποία προκύπτει από το αντικείμενο της
καθεμίας όπως αναφέρθηκε και παραπάνω.
Η ορθόδοξη Θεολογία σημειώνει σημαντικές διαφορές με τις επιστήμες που αναπτύσσονται στις
μέρες μας και οι άνθρωποι θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη βάση όταν έρχονται σε επαφή μαζί
τους προκειμένου να μην υιοθετηθούν και παρερμηνευτούν αντιλήψεις οι οποίες δεν
συμβαδίζουν με την Ορθοδοξία. Παρόλα αυτά, η ψυχολογική επιστήμη μπορεί να αποτελεί
κομμάτι αυτού του έργου της Εκκλησίας και να συμβάλλει στο συνολικό αποτέλεσμα καθώς η
αληθινή επιστήμη δεν μπορεί να αποτελέσει ποτέ εμπόδιο της Εκκλησίας και της σωτηρίας του
ανθρώπου.
Ρόλος ψυχολόγου/ ψυχοθεραπευτή & πνευματικό-εξομολόγου
Ο ρόλος του εξομολόγου είναι πολύ σημαντικός καθώς έχει την υποχρέωση απέναντι στην
Εκκλησία και στους πιστούς της να μελετάει την Αγία Γραφή και τα έργα που έχουν γίνει από
τους μεγάλες πατέρες της Εκκλησίας. Ασφαλώς στην κατάρτιση του περιλαμβάνονται και βιβλία
που αφορούν την ψυχολογία του ανθρώπου προκειμένου να είναι σε θέση να κατανοήσει τον
εξομολογούμενο και να τον καθοδηγήσει στον πνευματικό αγώνα. Για έναν πνευματικό είναι
απαραίτητο να έχει βασικές γνώσεις παιδαγωγικού και κοινωνικού περιεχομένου. Η βοήθεια του
απέναντι στον άνθρωπο είναι ποιμαντική και για αυτόν ο κάθε άνθρωπος είναι παιδί του Θεού.
Από την άλλη μεριά, ο ρόλος του ψυχολόγου ή ψυχοθεραπευτή είναι εντελώς διαφορετικός
καθώς στοχεύει στην συμπεριφορά του ανθρώπου. Ένας ψυχολόγος ή ψυχοθεραπευτής δεν
μπορεί να συγχωρέσει αμαρτίες καθώς δεν διαθέτει Θεία εξουσία. Μπορεί να αλλάζει
συμπεριφορές, να δημιουργεί ερωτήματα και νέες σκέψεις στον άνθρωπο και να πετυχαίνει το
επιθυμητό αποτέλεσμα μέσω μίας φαρμακευτικής αγωγής ή χρήση άλλων μεθόδων,
εξαλείφοντας με αυτό τον τρόπο συμπεριφορές που μπορεί να δημιουργήσουν ζημιά ή
αναστάτωση στο περιβάλλον.
Σε τέτοιες περιπτώσεις ο εξομολόγος έχει ως κύριο εργαλείο την εμπειρία και την θεωρητική
κατάρτιση του βασιζόμενη στην Αγία Γραφή ενώ ο ψυχολόγος έχει τις γνώσεις και τις τεχνικές
διαφορετικού χαρακτήρα και πολύ πιθανόν να μην συμπίπτουν με αυτές του πνευματικού.
Επομένως, σε καμία περίπτωση ένας ψυχοθεραπευτής ή ένας ψυχολόγος δεν θα μπορούσε να
αντικαταστήσει ένα πνευματικό-εξομολόγο καθώς δεν διαθέτουν τα ίδια εργαλεία και κατά
κύριο λόγο επειδή ο ψυχολόγος δεν μπορεί να έχει την Θεία εξουσία ώστε να μπορέσει να
«απαλλάξει» τον εξομολογούμενο από τις αμαρτίες του.
Τέλος, στο ερώτημα όπου βασίζεται η συγκεκριμένη εργασία σχετικά με την εξομολόγηση και
την ψυχοθεραπεία κρίνεται κρίσιμο να σχολιαστεί το γεγονός ότι ο άνθρωπος έχει την επιλογή
να διαλέξει που θα απευθυνθεί αλλά θα πρέπει να είναι γνώστης ότι πρόκειται για δύο
διαφορετικά αντικείμενα και σε καμία περίπτωση μέσω του ψυχολόγου δεν μπορεί να οδηγηθεί
στην συγχώρεση και την σωτηρία.
Βιβλιογραφία
Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία
Rogers E. (2001). After the spirit: A Constructive Pneumatology from Resources Outside the
Modern West
Διαδίκτυο
Χρόνης Χριστόφορος (2022). Διδακτικό υλικό μαθήματος Ποιμαντική Θεολογία
Ηλεκτρονικό περιοδικό Ψυχο- γραφήματα: Ψυχολόγος ή Εξομολόγος;
https://www.psychografimata.com/psichologos-i-exomologos/
Θρησκεία και πνευματικότητα: Έννοια της εξομολόγησης https://gr.encyclopedia-
titanica.com/significado-de-confesi-n
Ψυχολογία και Πνευματική Ζωή
https://www.imoph.org/pdfs/2019/02/18/20190218aPsychologia-PneymaZoi.pdf
