Μη βιάζεσαι να κάνεις φίλους, αλλά, αφού τους κάνεις, διατήρησε με κάθε τρόπο τη φιλία, σηκώνοντας κάθε βάρος του πλησίον σου, εκτός και αν υπάρχει κίνδυνος να προξενήσει κακό στην ψυχή σου, διότι η ψυχρότητα και η εχθρότητα ανάμεσα σε φίλους δυσκολεύουν την κρίση των ανθρώπων, οι οποίοι υποψιάζονται το ίδιο και τον υπαίτιο και τον ανεύθυνο.
Εκείνους να κάνεις φίλους, οι οποίοι διατήρησαν τη φιλία τους με άλλους αγνή σε όλες τις περιστάσεις και δεν κοίταξαν με ζηλοφθονία τους φίλους τους, όταν αυτοί ευημερούσαν, ούτε αδιαφόρησαν, όταν οι φίλοι τους έπεσαν σε δυστυχία.
Διότι πολλοί, όταν δυστυχούν οι φίλοι τους, και τους συμπαραστέκονται και τους βοηθούν, όταν όμως ευημερούν, δεν αντέχουν να βλέπουν την ευτυχία τους, και όσοι δεν αποκαλύπτονται την ώρα της συμπόνιας, ξεσκεπάζονται από το πάθος του φθόνου.
Κάνε, λοιπόν, φίλους, όχι τους κακούς, αλλά τους άριστους.
Διότι τις περισσότερες φορές το ήθος των φίλων κρίνεται από τους ανθρώπους που αγαπούν. Και ενώ με τη βοήθεια των αξιόλογων φίλων, ακόμη και αν κάποιος έκανε κάποιο λάθος, θα μπορούσε πάρα πολύ εύκολα να το διορθώσει, οι κακοί, όμως, φίλοι διαφθείρουν και ότι καλό ήδη έχει κανείς στο χαρακτήρα του.
Οι πρώτοι και τις ελλείψεις σε θέματα αρετής, καλύπτοντάς τες οι ίδιοι, τις κάνουν να μη φαίνονται ελλείψεις, ενώ αντίθετα ο συγχρωτισμός με τους φαύλους κι ένα μικρό μέρος αρετής, που μπορεί κανείς να έχει, το κάνει να φαίνεται ψεύτικο.
Αγ.Φωτίου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως,
''Ο Ηγεμών''. Έκδοσεις Αρμός
“Και δέκα παιδιά να είχα, θα τα έστελνα στο βουνό, να πολεμήσουν για την ελευθερία της πατρίδος!''
Στις 12 Ιουνίου 1944, ο βουλγαρικός στρατός κατοχής, συγκέντρωσε 800 από τους κατοίκους των Κομνηνών Ξάνθης στην πλατεία του χωριού κι έστησε απέναντί τους τα πολυβόλα για να τους εκτελέσει!
Προηγήθηκαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. Έξω από τα Κομνηνά συνέλαβαν τον 20χρονο αντάρτη Νικόλαο Σιδηρόπουλο και τον 16χρονο τροφοδότη Κώστα Παπαδόπουλο και μέσα στο χωράφι του τον 50χρονο Δημήτριο Στίγγα. Τους βασάνισαν αγρίως για να αποκαλύψουν τα κρησφύγετα των ανταρτών. Στο τέλος τους εκτέλεσαν, έκοψαν και τοποθέτησαν τα κεφάλια τους σε σάκο και τα κατέβασαν στην πλατεία!
Ένας αξιωματικός κρατώντας τα από τα μαλλιά, περιέφερε τα κομμένα κεφάλια και ρωτούσε τους γονατιστούς κατοίκους αν τα αναγνωρίζουν… Πρωτοφανής Κτηνωδία!
Στο τέλος ο αποσπασματάρχης διέταξε τα πολυβόλα να ετοιμαστούν, αλλά την υστάτη στιγμή ματαιώθηκε η ομαδική εκτέλεση κατόπιν παρεμβάσεως ενός ρώσσου στρατιωτικού γιατρού. Την ίδια ώρα στρατιώτες λεηλατούσαν και πυρπολούσαν τα σπίτια του χωριού.
Τελικώς, μέσα από το πλήθος, οι Βούλγαροι ξεχώρισαν την σύζυγο του εκτελεσθέντος Δημητρίου Στίγγα Κυριακούλα, την οποία δίκασαν και καταδίκασαν σε θάνατο μπροστά στους χωριανούς με συνοπτικές διαδικασίες, επειδή είχε δύο γιούς αντάρτες τον Κώστα και τον Ανδρέα.
“Και δέκα παιδιά να είχα, θα τα έστελνα στο βουνό, να πολεμήσουν για την ελευθερία της πατρίδος” βροντοφώναξε η Κυριακούλα.
Βούλγαροι στρατιώτες καμαρώνουν μπρος στα κομμένα κεφάλια του Νίκου Σιδηρόπουλου και του Δημητρίου Στίγγα.Ο ένας μάλιστα κρατά και το τσεκούρι…
Με κομμένη ανάσα όλοι ακούν τον αποσπασματάρχη να διατάζει έναν λοχία με δύο στρατιώτες να πάρουν θέση στο εκτελεστικό ασπόσπασμα.
Ο αποσπασματάρχης ρωτά την Στίγγα αν θέλει να της κλείσουν τα μάτια.
– Όχι! φώναξε εκείνη θυμωμένα. Και όταν δόθηκε το σύνθημα επί σκοπόν, με όση δύναμη είχε, βροντοφώναξε:
– Ζήτω η Ελλάς!
Αμέσως ακούσθηκαν οι ριπές των όπλων και η ηρωϊκή γυναίκα σωριάστηκε, στην άκρη της πλατείας…
Υπάρχει μια προϊστορία για την Κυριακούλα. Ένα χρόνο πριν, ο βούλγαρος κοινοτάρχης πήγε με στρατιώτες στο σπίτι της για να συλλάβουν το γιο της Κώστα που κατέβηκε κρυφά από το βουνό για τρόφιμα. Εκείνη, όχι μόνο τους εμπόδισε αλλά τους συγκράτησε με νύχια και με δόντια, για να βρει ευκαιρία ο γιος της να πηδήσει από το παράθυρο και να διαφύγει.
Με τις κατηγορίες της υπόθαλψης εγκληματία και αντίστασης κατά της αρχής, οδηγήθηκε σε δίκη στην Φιλιππούπολη, όπου παραδόξως αθωώθηκε! Στην αγόρευσή του ο Βούλγαρος εισαγγελέας είπε ότι σαν μάνα έκανε ό,τι κάνει μια κλώσσα να σώσει τα κλωσσόπουλά της…
Έτσι η Στίγγα αθωώθηκε από ένα Δικαστήριο, αλλά καταδικάστηκε σε θάνατο από ένα πρόχειρο με συνοπτικές διαδικασίες στην πλατεία των Κομνηνών, την οποία κοσμεί σήμερα η προτομή της…
Ο Ανδρέας Στίγκας μπροστά στην προτομή της μητέρας του στα Κομνηνά
Εβδομήντα χρόνια μετά, στα Νεστοχώρια της Ξάνθης, αλλά και σ όλη την Αν. Μακεδονία και Θράκη, οι κάτοικοι περιμένουν, χρόνια τώρα, μια “συγγνώμη” από την βουλγαρική κυβέρνηση για τα εγκλήματα που έκαναν συμπατριώτες τους στην διάρκεια της κατοχής 1941-44. Σφαγές, εκτελέσεις, πυρπολήσεις κατοικιών και άλλες ακατονόμαστες κτηνωδίες.
Ζητούν μία συγγνώμη, την οφείλουν “για να αναπαυθούν οι ψυχές των νεκρών μας”, λένε οι κάτοικοι. Μόνο έτσι θα εξιλεωθούν για τις σφαγές σε Δράμα, Δοξάτο, Καρυόφυτο, Καστανωτό, Τραχώνι Χαϊντούς, Κομνηνά.
Στο Καρυόφυτο έκαναν… σκοποβολή στα κορμιά αμάχων, σκοτώνοντας 34 και στο Τραχώνι εκτέλεσαν 25, γιατί… συναχώθηκε ο βούλγαρος διοικητής!
Ένα χαρακτηριστικό σύμπτωμα της ναρκισσιστικής παθολογίας έγκειται στην αδυναμία συνεργασίας του Έλληνα
Σε πρόσφατη συνάντηση Ελλήνων οι οποίοι διαπρέπουν στο εξωτερικό στον τομέα της βιοτεχνολογίας, εφημερίδα συγκέντρωσε γνώμες τους σχετικά με ενδεχόμενη ανάλογη δραστηριότητα και στη χώρα μας. Αντιγράφω, λοιπόν, κάτι που μού έκανε μεγάλη εντύπωση.
Είπε, συγκεκριμένα, η οικονομολόγος υγείας κ. Ξένια Καπόρη: «Οι επενδυτές που θα έρθουν θα πρέπει να ξεπεράσουν κατ’ αρχάς τον τεράστιο σκόπελο της γραφειοκρατίας. Κι έπειτα είναι και οι νοοτροπίες που μάς κρατούν πίσω. Από τη μια, υπάρχουν παντού άνθρωποι με απίστευτη όρεξη για δουλειά, τους οποίους το σύστημα συνήθως δεν αξιοποιεί. Κι από την άλλη, οι περισσότεροι Έλληνες, αντί να βρίσκουν λύσεις, διαπιστώνουν παντού προβλήματα. Δεν μέ ενδιαφέρει να μού πεις γιατί δεν μπορεί να γίνει κάτι, αλλά πώς θα γίνει, πώς θα βρεθούν τρόποι να ξεπεραστούν τα εμπόδια». (Διαβάστε περισσότερα εδώ).
Η αποκαρδιωτική αυτή διαπίστωση για την κουλτούρα μας μού έφερε στο νου παρόμοιες εμπειρίες, στις οποίες οι αναγνώστες ίσως να προσθέσουν και δικές τους. Θυμήθηκα, λοιπόν, ότι στο κείμενό μου ”Η κρίση ως σύμπτωμα ενός βαριά άρρωστου λαού” (που βρίσκεται στο βιβλίο μου «Φυγή προς τα εμπρός»), έγραφα:
«Ένα ακόμη χαρακτηριστικό σύμπτωμα της ναρκισσιστικής παθολογίας έγκειται στην αδυναμία συνεργασίας του Έλληνα. Όταν διαφωνεί κάποιος και η πρότασή του δεν εισακούεται, από καμιά εκ των δύο πλευρών δεν επικρατεί συμβιβαστική διάθεση ώστε να βρεθεί ένας κοινός τόπος. Η συνήθης κατάληξη είναι να αποχωρεί ‘ηρωικά’ ο διαφωνών, καταγγέλλοντας όσους δεν βλέπουν το συμφέρον του τόπου, του δήμου, του συλλόγου κτλ. Προτιμά την υστεροφημία του στις φαντασιώσεις του παρά την αποτελεσματικότητα.
Γενικά ο Έλληνας εμφανίζεται να έχει κακές σχέσεις με την αποτελεσματικότητα, επειδή προηγούνται τα μικροσυμφέροντα και η δήθεν ιδεολογική καθαρότητα. Απολαμβάνει τις ”εκθέσεις ιδεών” του (το είδος κυκλοφορεί σε αφθονία στον δημόσιο χώρο), αλλά απεχθάνεται το να βρεθεί σε συνθήκες στις οποίες θα χρειασθεί να τίς κάνει πράξη. Ο πλασμένος μόνο για διευθυντής Έλληνας δεν καταδέχεται να καταπιαστεί με ταπεινές δουλειές, ούτε να τεθεί υπό τις εντολές άλλου. Όπως έλεγε μια ξένη που ζει χρόνια στην Ελλάδα, ”για κάποιο πρόβλημά μου όλοι εδώ μού έλεγαν τι να κάνω, αλλά κανείς δεν μέ βοηθούσε να τό κάνω”»!
Γιατί άραγε; Για ποιους λόγους στα όρια της χώρας μας ευδοκιμούν νοοτροπίες που ακυρώνουν και εμποδίζουν, ενώ όταν βρεθούμε σε χώρες με εποικοδομητική κουλτούρα (όπως οι ΗΠΑ) αλλάζουμε και προοδεύουμε; Χωρίς να έχω ακόμη μια ικανοποιητική απάντηση γι’ αυτή τη θλιβερή ελληνική ιδιαιτερότητα, θα αποπειραθώ να διατυπώσω κάποιες υποθέσεις για τα αίτια αυτής της ζημιογόνας στάσης.
*
- Αυτάρεσκη ανάδειξη της ατομικότητας
Αν συμφωνήσεις με τον άλλον, δεν ξεχωρίζεις. Για να αναδείξεις την δική σου προσωπικότητα πρέπει να διαφωνήσεις. Και όχι μόνο αυτό, αλλά πρέπει να αναδείξεις ότι ο άλλος δεν ξέρει, γι’ αυτό είναι αισιόδοξος. Εσύ γνωρίζεις διότι είσαι ”ξύπνιος”.
Όσοι χαρακτηρίζονται από αυτή την παθολογία υποφέρουν επειδή αισθάνονται ότι δεν έχουν λάβει αναγνώριση. Για κάποιους αυτό ίσως να είναι αλήθεια – τά έχει αυτά η ζωή. Εκείνο που κάνει τα πράγματα χειρότερα είναι ότι αυτοεκπαιδεύθηκαν να πιστεύουν ότι θα αναδείξουν την προσωπικότητά τους μόνο αν εντοπίσουν τις κρυφές δυσκολίες που ο συνομιλητής τους δεν είναι τόσο έξυπνος ώστε να διακρίνει.
Μα, θα μπορούσε να διαπρέψει η προσωπικότητά τους επινοώντας λύσεις, εντοπίζοντας τα περάσματα εκείνα μέσα από τα οποία θα ευοδωθεί ο στόχος. Γιατί να μην ξεχωρίσουν μέσα από την επιτυχία; Μάλλον διότι βλέποντας παντού προβλήματα λάμπουν ως δήθεν ρεαλιστές, ενώ ονειρευόμενοι στόχους και επιτεύγματα γίνονται χαζοί, ‘αμερικανάκια’.
Θα προσέθετα: ακυρώνοντας δεν θα χρειαστεί να κοπιάσουν. Φαντασίωση μεγαλείου χωρίς μόχθο: δύο σε ένα.
- Εκλογίκευση του φθόνου
Αλλά δεν αρκούν τα παραπάνω. Η ιδέα ήταν άλλου, συνεπώς γιατί να ανεχθεί κάποιος έναν στόχο ο οποίος ενδέχεται να πετύχει; Αν συμφωνήσω και τόν ενισχύσω με τις δικές μου δυνάμεις, θα καρπωθεί τη δόξα κάποιος άλλος. Με τη λογική αυτή έχουν ακυρωθεί σε δήμους και υπουργεία χρήσιμοι στόχοι επειδή η εκάστοτε αντιπολίτευση δεν ανεχόταν να τούς υλοποιήσει η πλειοψηφούσα παράταξη.
Το αίσθημα του φθόνου είναι ανυπόφορο ακόμη και για τα ελάχιστα ψήγματα ηθικής συνείδησης, συνεπώς πρέπει επειγόντως να αλλάξει μορφή και να εκλογικευθεί. Έτσι επιστρατεύονται ψευδοεπιχειρήματα τα οποία, είτε ανακαλύπτουν ανύπαρκτες δυσκολίες, είτε διογκώνουν υπαρκτές αλλά ικανές να ξεπεραστούν.
- Απόλαυση της ακύρωσης και της εξουσίας
Διάρθρωσα τα επίπεδα κλιμακωτά, από τα ελαφρότερα στα πιο νοσηρά κίνητρα. Στην εκδοχή που συζητάμε τώρα ενυπάρχει διαστροφικός χαρακτήρας στην απόλαυση. Ο ψυχισμός ενεργεί σαδιστικά.
Εδώ οι αντιρρήσεις προβάλλονται ακριβώς για να ακυρωθεί ο στόχος. Η διαστροφή έγκειται στο γεγονός ότι δεν έχει βιωθεί η χαρά της δημιουργικότητας, πολύ περισσότερο της συνεργατικότητας η οποία είναι παντελώς άγνωστη. Ο αντιρρησίας απολαμβάνει την αποθάρρυνση την οποία προκαλεί διότι με αυτή ασκεί εξουσία στον ψυχισμό του συνομιλητή του. Με τα λόγια του έχει τη δύναμη να ορίζει τι θα αισθανθεί και τι θα καταφέρει ο άλλος.
*
Υπάρχει τρόπος να λυτρωθούμε από αυτήν την ”κατάρα”;
Σίγουρα όχι βραχυπρόθεσμος. Αν υπάρχει διέξοδος, αυτή χρειάζεται να προετοιμασθεί μεθοδικά επί χρόνια μέσω της παιδείας.
Προφανώς δεν θα τό καταφέρουμε με απλές νουθεσίες στους μαθητές. Κανείς δεν κατάφερε να αποκτήσει αυτοεκτίμηση και να αποβάλει τον φθόνο απλώς επειδή τού τό συνέστησαν οι δάσκαλοί του. Κάτι άλλο χρειάζεται.
Σκέφτομαι μήπως απαιτείται να αλλάξει φιλοσοφία το σχολείο. Μήπως είναι καιρός να επιβραβεύει τον ανταγωνιστικό ατομισμό κάθε μαθητή και να δώσει βάρος στις ομαδικές εργασίες, σε πρότζεκτ συνεργασίας – και όχι μόνο μαθησιακά. Αλλά για να γίνει αυτό χρειάζεται νέα λογική στους εκπαιδευτικούς. Μόνο αν συνειδητοποιήσουν οι ίδιοι την αναγκαιότητα θα μπορέσουν να εμπνεύσουν τους μαθητές.
Μέχρι τώρα – λένε οι διάφορες πληροφορίες – οσάκις ανατίθενται ομαδικές εργασίες σε μαθητές ή φοιτητές καταλήγουν να διεκπεραιώνονται από έναν, συνήθως τον χρήσιμο ηλίθιο ή τον ψυχαναγκαστικό της ομάδας. Οι περισσότεροι δεν συμμετέχουν, είτε επειδή διαποτίστηκαν τόσα χρόνια από την κουλτούρα της αδιαφορίας, είτε επειδή δεν ξέρουν πώς να τό κάνουν. Κανείς δεν δίδαξε τα παιδιά μας πώς να συνεργάζονται – ούτε καν οι γονείς τους!
Ατομιστική νεολαία φέρνει μετά από λίγα χρόνια λαό που σπαράσσεται. Είτε με τοξικό μίσος, είτε με ύπουλη μοχθηρή ακύρωση στον στίβο της πολιτικής. Οι πολιτικοί που θα μείνουν στην ιστορία είναι εκείνοι που θα καταφέρουν να αναδείξουν ό,τι καλύτερο διαθέτει αυτός ο λαός μέσα του.
Γιατί, Θεέ μου, τόσο λίγο σε σκεπτόμαστε και τόσο λίγο συγκινούμεθα από σένα;
Θυμάμαι, όταν είχα πάει κάποτε στο Άγιον Όρος, μέσα σε έναν πυκνά δενδροφυτευμένο τόπο, βλέπω από μακριά κάποιον ασκητή, ο οποίος προχωρούσε ψάλλοντας. Ενώ έψαλλε, από ώρα σε ώρα έκανε μία βαθειά μετάνοια, προσκυνούσε, σηκωνόταν και πάλι προχωρούσε. Μου έκανε εντύπωση. Ποιον άραγε προσκυνούσε; Τρέχω μέσα από τα δένδρα, τον φθάνω, τον σταματώ.
- Γέροντα, ποιόν προσκυνάς στον δρόμο;
- Μα, παιδί μου, δεν τον βλέπεις;
- Ποιόν;
- Τον Χριστόν. Τουλάχιστον, αν δεν τον βλεπης, δεν τον νοιώθεις ότι είναι μπροστά σου; μου απήντησε εκείνος.
Αγαπητοί μου, οι άνθρωποι έλεγαν παλαιότερα το όνομα του Χριστού ή το άκουγαν και βούρκωναν τα ματιά τους, άρπαζαν φωτιές τα στήθη τους, έπεφταν στα γόνατά τους. Εμείς γιατί; Γιατί, Θεέ μου, τόσο λίγο σε σκεπτόμαστε και τόσο λίγο συγκινούμεθα από σένα; Γιατί τόσο σπάνια σε ποθούμε; Όπου ο θησαυρός μας εκεί και η καρδιά μας, λέγει η Αγία Γραφή. Σαν να λέμε: Θέλεις να μάθης πόσο κοστίζει, πόσο αξίζει η ζωή σου για τον Χριστόν, για τον ουρανό; Όσο τον διψάς, όσο σε αυτόν έχεις την καρδιά σου, τόσο κοστίζει
Ένας άλλος ασκητής τα τελευταία χρόνια, πόσες φορές, όταν ελειτούργει, εχρειάζετο ώρας ολοκλήρους, διότι τον επεσκέπτοντο οι άγιοι και μαζί του συλειτουργούσαν και καθυστερούσε και έβγαζε έξω τα καλογέρια, δια να είναι μόνος του και να μη εκπλήσσωνται. Και όταν τελείωνε η έκστασις, άνοιγε την πόρτα και έλεγε «Να συνεχίσωμε την λειτουργίαν».
Ένας άλλος μοναχός, προσευχόμενος μίαν νύκτα μέσα εις την ακολουθίαν, ο νους του ξέφυγε και επέταξεν επάνω εις την θάλασσαν, επήγεν εις τα βουνά και εις τα λαγκάδια, αγνάντεψε τα δένδρα, τα λουλούδια, τα ψάρια της θαλάσσης, τα βουνά, τα νησιά, επεσκόπευσε την γην και τον ουρανόν, και είδε και ήκουσεν ότι όλα δοξολογούν τον Θεόν. Από την ημέραν εκείνην δεν ημπορούσε να σταθή καθόλου και από τους οξυδρόμους οφθαλμούς του δεν εσταμάτησαν τα δάκρυα. Είδε και έλεγεν ότι η άψυχος κτίσις εκχέει τα δάκρυά της με την δοξολογίαν «και εγώ, που έχω ψυχήν, είμαι μέσα εις την αμαρτίαν».
Αιμιλιανος Σιμωνοπετρίτης
