Η ΘΕΙΑ ΜΕΤΑΛΑΒΙΑ ΣΤΟ ΓΚΡΕΜΟ!

Στὸ μοναστήρι τῆς Σπηλιᾶς τῶν Ἀγράφων ὑπάρχει μία θαυματουργὴ εἰκόνα τῆς Παναγίας,ποὺ βρέθηκε τὸ 1904 μὲ τρόπο θαυμαστὸ ἀπὸ τοὺς ἀδελφοὺς Ἀθανάσιο καὶ Παρθένιο. Στὰ χρόνια της τουρκικῆς σκλαβιᾶς, ὅλος ὁ θεσσαλικὸς κάμπος ἔχει προσκυνήσει τὸν Τοῦρκο. Στὸ μοναστήρι ὅμως τῆς Παναγίας τῆς Σπηλιώτισσας, πυργωμένο σὰν ἀετοφωλιὰ σὲ μίαν ἀπρόσιτη κορυφὴ τῶν Ἄγραφων, δὲν ἔχει πατήσει ὁ κατακτητής. Γιὰ νὰ φτάσεις ὡς ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ περάσεις ἕνα κατηφορικὸ μονοπάτι, ἀπότομο καὶ πλαγιαστό, ποὺ ἴσα‐ἴσα χωροῦσε ἕνας ἄνθρωπος. Κάτω ἔχασκε ἡ ἄβυσσος. Στὸ πανηγύρι τῆς μονῆς, τὸν Δεκαπενταύγουστο, μερικοὶ εὐλαβεῖς προσκυνητὲς ἔβλεπαν τὴν ἴδια τὴν Παναγία. Τὴν ἔβλεπαν νὰ στέκεται πελώρια στὴν ἄκρη τοῦ γκρεμοῦ μὲ ἀνοιχτὰ τὰ χέρια, τεῖχος γι᾿ αὐτοὺς ποὺ πήγαιναν νὰ τὴν τιμήσουν, μὴν ξεγλιστρήσει κανεὶς στὸ βάραθρο. Λένε ἀκόμη πὼς κανεὶς ποτὲ δὲν χάθηκε ἀπ᾿ ὅσους κατευθύνονταν ἐκεῖ. Τὸ μοναστήρι λοιπὸν εἶχε γίνει καρφὶ στὸ μάτι τῶν ἀπίστων. Τὸ εἶχαν καημό. Ὁλόκληρη τουρκιὰ νὰ σκοντάφτει σὲ λίγες πέτρες καὶ ντουβάρια! Μὰ πῶς νὰ φτάσουν ὡς ἐκεῖ; Εκτός ἀπ᾿ τὴν κοπιαστικὴ πορεία ‐ἤθελαν δυὸ μέρες δρόμο ἀπὸ τὸ Μουζάκι σὲ μέρη ἄγνωστα καὶ ἀφιλόξενα‐ ἔπρεπε νὰ περάσουν ἐκεῖνο τὸ ἀπόκρημνο μονοπάτι. Κι ἂν κυλήσει κανεὶς στὸν κατήφορο καὶ παρασύρει κι ἄλλους καὶ γίνει πανικὸς καὶ χαθοῦν οἱ γενίτσαροι; Σκέφτηκαν νὰ τοὺς κάνουν ἀποκλεισμό. Πόσο ὅμως θὰ κρατοῦσαν; Θὰ ῾ρχόταν ὁ χειμώνας, θὰ ἔπεφτε ἕνα μπόι χιόνι καὶ θά ῾πρεπε νὰ φύγουν. Ὕστερα ἐκεῖνοι οἱ κατσικάνθρωποι τῶν γύρω χωριῶν θὰ σκαρφάλωναν ἀπὸ ἄλλου καὶ θὰ ἔφταναν ὡς ἐκεῖ. Ἄσε ποὺ τὰ κελάρια τῆς μονῆς θὰ ἦταν γεμάτα. Μὰ κι ἐκεῖνα τὰ σκυλιὰ τὶς πιὸ πολλὲς ἡμέρες τοῦ χρόνου νηστεύουν τοῦ θανατᾶ. Καρφὶ δὲν θὰ τοὺς καιγόταν, ἂν τοὺς πολιορκοῦσαν. Στέλνουν λοιπὸν μήνυμα στοὺς μοναχούς της Σπηλιᾶς - πρᾶγμα ποὺ καὶ παλιὰ τὸ εἶχαν κάνει - γιὰ νὰ ῾ρθοῦν νὰ προσκυνήσουν, νὰ ὑποταγοῦν. Κανένα ὅμως ἀποτέλεσμα. Ὡς κι ὁ δεσπότης τοὺς ἔστειλε μήνυμα νὰ κατέβουν καὶ νὰ ὑποταγοῦν, κρατώντας βέβαια τὴν πίστη τους, ἀλλὰ ἐκεῖνοι ἀποκρίθηκαν: - Ἅγιε Δέσποτα, σὲ νοιώθουμε καὶ σὲ καταλαβαίνουμε. Ὁ δρόμος σου εἶναι Γολγοθᾶς. Κάνε σὺ τὸ χρέος σου, κι ἄσε νὰ κάνουμε κι ἐμεῖς τὸ δικό μας. Τέλος οἱ τοῦρκοι ἀποφάσισαν νὰ τοὺς χτυπήσουν. Ἕνα πρωὶ οἱ καλόγεροι βρέθηκαν ζωσμένοι ἀπὸ τοὺς ἀπίστους. ‐ Ἀνοῖξτε! τοὺς φώναξαν. Φίλοι εἴμαστε. Θὰ μποῦμε σὰν ἐπισκέπτες. ‐ Ἄπιστους δὲν δέχεται ἡ χάρη της, ἀποκρίθηκαν οἱ μοναχοί. Ὕστερα ἀμπάρωσαν τὶς πόρτες, ταμπουρώθηκαν καὶ ἄρχισε ἡ μάχη· οἱ χαράδρες ἀντιλάλησαν ἀπὸ τὸ ντουφεκίδι. Κάποτε ὅμως οἱ βαρεῖες πόρτες ὑποχώρησαν καὶ οἱ Ἀγαρηνοὶ ὄρμησαν μέσα με ἀλαλαγμούς· οἱ καλόγεροι δὲν εἶχαν πιὰ ντουφέκια, βόλια, μπαρούτι. Ἅρπαξαν μαχαίρια, ξύλα καὶ πέτρες. Ὁ ἀγώνας ἦταν ἄνισος, καὶ τὸ αἷμα δὲν ἄργησε νὰ πορφυρώσει τὰ τριμμένα καὶ σκονισμένα ράσα. Ὁ ἡγούμενος ἦταν τὴν ὥρα ἐκείνη στὸ ἱερὸ κι ἔκανε τὴν κατάλυση. Οἱ ἄπιστοι τὸν ἅρπαξαν, τὸν ἔδεσαν,τὸν βασάνισαν. Ὕστερα ἔκαψαν καὶ ποδοπάτησαν τὶς ἁγίες εἰκόνες καὶ πῆγαν κι ἔφεραν τὸ ἅγιο δισκοπότηρο, ποὺ εἶχε ἀκόμη μέσα τὴν ἁγία μετάληψη. Ἕνας Τοῦρκος τότε τὸ ἅρπαξε καὶ τὸ πέταξε στὸν γκρεμό. ‐ Σκυλί! οὔρλιασε ὁ γέροντας, καὶ τὰ μάτια του γέμισαν δάκρυα. Ἕνα χαντζάρι ἀνέμισε στὸν ἀέρα καὶ κατεβαίνοντας ἔκοψε τὸ κεφάλι τοῦ ἡγουμένου. Τρεῖς ἡμέρες οἱ γενίτσαροι γλεντοῦσαν τὴ νίκη τους. Κι ὅταν κουράστηκαν νὰ γλεντοῦν, ξεκίνησαν γιὰ τὸν κάμπο. Ἡ εἴδηση τῆς καταστροφῆς ἔπεσε στὴν περιοχὴ σὰν κεραυνός. ‐ Οἱ Τοῦρκοι πάτησαν τὸ μοναστήρι τῆς Παναγιᾶς ! Καὶ θαῦμα; ‐ Δὲν ἔγινε. ‐ Τίποτε; ‐ Τίποτε. Μπροστά, πάνω σὲ μία λεία πέτρα ἦταν, σφηνωμένο λές, τὸ ἅγιο δισκοπότηρο. Ἦταν τὸ δισκοπότηρο τῆς Σπηλιᾶς. Μέσα του ἀνέπαφη μοσχοβολοῦσε ἡ τελευταῖα μετάληψη, ποὺ δὲν πρόφτασε ὁ ἡγούμενος νὰ καταλύσει. Ὁ παπὰς ἔτρεμε. Ὅλοι τους τώρα ἔκλαιγαν. Ἦταν μάρτυρες ἑνὸς θαύματος. Ὁ παπὰς σήκωσε εὐλαβικὰ τὸ δισκοπότηρο κι ἄρχισαν τὸν ἀνήφορο. Τὸ τσοπανόπουλο ἀνέβηκε πετώντας, εἰδοποίησε τὸ χωριὸ καὶ χτύπησαν χαρμόσυνα τὴν καμπάνα. Ὕστερα βγῆκαν νὰ τοὺς προϋπαντήσουν. Τὴν ἄλλη ἡμέρα ξεκίνησαν ὅλοι γιὰ τὸ μοναστήρι. Οἱ παπάδες λαμπροφορημένοι, τὰ ἑξαπτέρυγα, τὰ θυμιατὰ καὶ κόσμος πολύς. Ἐκεῖ ἀποθέσανε τὸ ἅγιο δισκοπότηρο, λειτουργήθηκαν καὶ δόξασαν τὴν Παναγία Σπηλιώτισσα γιὰ τὸ θαῦμα της. Τὸ τσοπανόπουλο ἀπὸ κείνη τὴν ἡμέρα ἔμεινε στὸ μοναστήρι καὶ τὸ ξανάνοιξε ὕστερ᾿ ἀπὸ τὴν καταστροφή. Ἦταν διαλεγμένος ἀπὸ τὴν Παναγία.Ἔγινε καλόγερος, κι ὅταν ἀργότερα γέμισε ἡ Σπηλιὰ ἀπὸ μοναχούς, ἦταν ἕνας ἐνάρετος καὶ φωτισμένος ἡγούμενος.Καὶ δὲν ἔπαυε νὰ διηγεῖται μὲ ἁπλότητα καὶ ταπείνωση τὸ θαῦμα ποὺ ἀξιώθηκε νὰ δεῖ. Ἀπὸ τότε ἡ Παναγία πάντα θὰ κάνει καὶ κάποιο θαῦμα στὸ πανηγύρι της! Εκ του βιβλίου της Ι. Μ. Παρακλήτου, Μήλεσι Αττικής: ''Εμφανίσεις και Θαύματα της Παναγίας'' έκδοση 2007.

Τόν νοῦ σας στά παιδιά, αὐτά εἶναι ὁ κύριος στόχος!

Θυμόμαστε τή Disney νά κυκλοφορά λίγο πρίν τά Χριστούγεννα ταινίες κινουμένων σχεδίων, ὅπως οἱ «’Αριστογάτες», ὁ «Ρομπέν τῶν Δασῶν», ἡ «Λαίδη καί ὁ Ἀλήτης» ἤ ἀργότερα ἡ «Ἄριελ», ὁ «Ἀλαντίν», ἡ «Παναγία τῶν Παρισίων» κλπ. Σέ ὅλη αὐτή τήν πορεία ἕνα ἔμπειρο (καί βασικά ὑποψιασμένο) μάτι μπορεῖ νά ἀντιληφθεῖ μία ἀργή, ἀλλά σταθερή διολίσθηση μέ μηνύματα ὅλο καί πιό...περίεργα, μέσα στό νεοταξικό πνεῦμα τῶν τελευταίων δεκαετιῶν. Τά πράγματα ὅμως εἰδικά τά τελευταῖα χρόνια τρέχουν πλέον (γιά τήν ἀκρίβεια κατρακυλοῦν στόν κατήφορο) μέ ταχύτητα καί ἄνευ προσχημάτων καί ἔτσι φέτος κυκλοφόρησε μία ταινία κινουμένων σχεδίων μέ μία ὁμοφυλόφιλη φιγούρα σέ πρωταγωνιστικό ρόλο. Ἡ ταινία βεβαίως, παρά τά θετικά σχόλια πού πῆρε (ἀλίμονο!) ἀπό τούς κριτικούς, πρός τό παρόν πατώνει εἰσπρακτικά (καί αὐτό εἶναι φυσικά παρήγορο), ἀλλά καί μόνο ἡ ἐπιλογή δείχνει γιά μία ἀκόμη φορά τήν ἀπόλυτη κυριαρχία τῆς νεοεποχίτικης ἀτζέντας καί μάλιστα σέ ὅλους τούς τομεῖς. Εἰδικά δέ στόν χῶρο τῶν παιδικῶν ταινιῶν (ἀλλά καί παιχνιδιῶν) ἡ συγκεκριμένη ἐπιλογή, ὅσο καί ἄν σοκάρει, θά πρέπει πλέον νά θεωρεῖται πολύ λογική, καθώς τά παιδιά εἶναι πού πρέπει νά «ἐκπαιδευτοῦν» ἀπό πολύ τρυφερή ἡλικία καί νά ἐξοικειωθοῦν μέ ὅλη τή διαστροφική δυσωδία της. Ἀπολύτως ἀναμενόμενο πράγματι μέσα στόν «Strange World», ὅπως εἶναι καί τό ὄνομα τῆς ταινίας. Ὁ ὁποῖος φυσικά καί παράξενος τυγχάνει, ἀλλά καί ἐξολοκλήρου ἀνάποδος. Ὅσο γιά τό εὐρύτερο συμπέρασμα, ἔχει μέν γραφτεῖ καί εἰπωθεῖ πολλές φορές, ἀλλά εἶναι τόσο καίριο καί κρίσιμο, πού δέν πρέπει νά σταματήσουμε νά τό ἐπαναλαμβάνουμε συνεχῶς: τόν νοῦ σας στά παιδιά, αὐτά εἶναι ὁ κύριος στόχος. Νεκτάριος Δαπέργολας

Τόν νοῦ σας στά παιδιά, αὐτά εἶναι ὁ κύριος στόχος!

Θυμόμαστε τή Disney νά κυκλοφορά λίγο πρίν τά Χριστούγεννα ταινίες κινουμένων σχεδίων, ὅπως οἱ «’Αριστογάτες», ὁ «Ρομπέν τῶν Δασῶν», ἡ «Λαίδη καί ὁ Ἀλήτης» ἤ ἀργότερα ἡ «Ἄριελ», ὁ «Ἀλαντίν», ἡ «Παναγία τῶν Παρισίων» κλπ. Σέ ὅλη αὐτή τήν πορεία ἕνα ἔμπειρο (καί βασικά ὑποψιασμένο) μάτι μπορεῖ νά ἀντιληφθεῖ μία ἀργή, ἀλλά σταθερή διολίσθηση μέ μηνύματα ὅλο καί πιό...περίεργα, μέσα στό νεοταξικό πνεῦμα τῶν τελευταίων δεκαετιῶν. Τά πράγματα ὅμως εἰδικά τά τελευταῖα χρόνια τρέχουν πλέον (γιά τήν ἀκρίβεια κατρακυλοῦν στόν κατήφορο) μέ ταχύτητα καί ἄνευ προσχημάτων καί ἔτσι φέτος κυκλοφόρησε μία ταινία κινουμένων σχεδίων μέ μία ὁμοφυλόφιλη φιγούρα σέ πρωταγωνιστικό ρόλο. Ἡ ταινία βεβαίως, παρά τά θετικά σχόλια πού πῆρε (ἀλίμονο!) ἀπό τούς κριτικούς, πρός τό παρόν πατώνει εἰσπρακτικά (καί αὐτό εἶναι φυσικά παρήγορο), ἀλλά καί μόνο ἡ ἐπιλογή δείχνει γιά μία ἀκόμη φορά τήν ἀπόλυτη κυριαρχία τῆς νεοεποχίτικης ἀτζέντας καί μάλιστα σέ ὅλους τούς τομεῖς. Εἰδικά δέ στόν χῶρο τῶν παιδικῶν ταινιῶν (ἀλλά καί παιχνιδιῶν) ἡ συγκεκριμένη ἐπιλογή, ὅσο καί ἄν σοκάρει, θά πρέπει πλέον νά θεωρεῖται πολύ λογική, καθώς τά παιδιά εἶναι πού πρέπει νά «ἐκπαιδευτοῦν» ἀπό πολύ τρυφερή ἡλικία καί νά ἐξοικειωθοῦν μέ ὅλη τή διαστροφική δυσωδία της. Ἀπολύτως ἀναμενόμενο πράγματι μέσα στόν «Strange World», ὅπως εἶναι καί τό ὄνομα τῆς ταινίας. Ὁ ὁποῖος φυσικά καί παράξενος τυγχάνει, ἀλλά καί ἐξολοκλήρου ἀνάποδος. Ὅσο γιά τό εὐρύτερο συμπέρασμα, ἔχει μέν γραφτεῖ καί εἰπωθεῖ πολλές φορές, ἀλλά εἶναι τόσο καίριο καί κρίσιμο, πού δέν πρέπει νά σταματήσουμε νά τό ἐπαναλαμβάνουμε συνεχῶς: τόν νοῦ σας στά παιδιά, αὐτά εἶναι ὁ κύριος στόχος. Νεκτάριος Δαπέργολας

Τόσο λίγα, τόσο πολλά!

Έχετε δοκιμάσει φρεσκοφρυγανισμένο ψωμάκι με καλό ελαιόλαδο (κατά προτίμηση αγγουρόλαδο ή αγουρέλαιο όπως το λένε πιο επίσημα) , χοντρό αλάτι (κατά προτίμηση αφρό αλατιού) και διάφορα μυρωδικά (κατά προτίμηση μεσογειακής κουζίνας) ; Αν όχι, κάνετε το την αμέσως επόμενη φορά που θα σας περισσέψει ψωμάκι. Ό,τι ψωμάκι να ‘ναι. Ζυμωτό, ολικής, λευκό, χωριάτικο, σπιτικό ή αγοραστό. Το ψωμάκι δεν το πετάμε. Το σεβόμαστε… Ιδιαίτερα όταν ξέρουμε ότι δίπλα μας κάποιοι το στερούνται. Θα μου πείτε, πάντα δεν υπήρχαν πεινασμένοι σ’ αυτή τη γη; Οι ευαισθησίες αρχίζουν μόνο όταν το κακό –το όποιο κακό- έρθει δίπλα μας; Μπορεί… Όταν η δυστυχία είναι μακριά θαρρείς που δύσκολα θα σ’ αγγίξει και ακόμη και αν σε απασχολεί είναι αλλιώς. Αν και το ψωμί –ειδικά το ψωμί- πάντα το σεβόμασταν στην πατρίδα μας. Δύσκολα οι παλιότεροι το έβαζαν στον σκουπιδοτενεκέ μαζί με τα άλλα σκουπίδια. Μεγάλη αμαρτία το είχαν. Ακόμη και τα ψίχουλα από το τραπέζι δεν τα πετούσαν. Δεν τίναζαν τα τραπεζομάντηλα έξω από το σπίτι γιατί η πρόληψη έλεγε ότι πέταγαν τα καλά έξω από την πόρτα τους. Ούτε χάμω δεν το άφηναν να πέσει. Στην Κρήτη πολλοί ηλικιωμένοι αν τους πέσει κάτω ψωμί, το σηκώνουν με ευλάβεια και το φιλούν, το προσκυνούν . Κι αυτό συμβαίνει ακόμη και στις μέρες μας. Δεν είναι τυχαίο που η φράση «άντεστε να φάμε ψωμί» σημαίνει κάλεσμα σε τραπέζι , η φράση «έχουμε φάει μαζί ψωμί κι αλάτι» παραπέμπει σε βαθιές φιλίες, και η φράση «δεν έχει ψωμί να φάει» σηματοδοτεί την απόλυτη φτώχεια.

Η απάντηση του Φώτου Τζαβέλλα!4 Δεκεμβρίου 1803

Μήνας αίματος, θρήνου και ξεριζωμού των Σουλιωτών μα και λύτρωσης, όταν αξιώθηκαν να επιστρέψουν στο Βουνό στις 6 Δεκεμβρίου του 1820, για να ρίξουν το πρώτο ντουφέκι της επανάστασης των Ελλήνων και να χαρίσουν νέες σελίδες δόξας στο Γένος! Βρισκόμαστε στις 4 Δεκεμβρίου του 1803 λίγο πριν το τέλος του Σουλίου και ο Βεζύρης επιθυμεί διακαώς την εξόντωση των Σουλιωτών με πόλεμο και όχι την έξοδό τους με συνθήκη, κάτι που τον κάνει να επιπλήξει τον γιο του Βελή που φαίνεται να συμφώνησε λίγο νωρίτερα με τους Ζερβάτες της Κιάφας για την αποχώρησή τους! Ο Φώτος Τζαβέλλας με επιμονή του Βελή έχει αφεθεί από τον Αλή Πασά από τα Γιάννενα να επιστρέψει στο Σούλι για να διαπραγματευτεί την συνθήκη αποχώρησης και των υπόλοιπων Σουλιωτών, αφήνοντας με την σειρά του (όπως κάποτε ο πατέρας του ο Λάμπρος είχε αφήσει αυτόν), όλη του την φαμελιά σε ομηρία! Την γυναίκα του την Δέσπω Πάνου, την τσούπρα του και τους γιους του Νικόλαο, Κίτσο, Γιαννάκη (Μπακατσέλο) και Κωνσταντή, γνωστοί μετέπειτα αγωνιστές και Στρατηγοί της επαναστάσεως. Η οικογένεια του Φώτου βγήκε από το πολιορκημένο Κούγκι και με συνοδεία Τουρκαλβανών αφού έφτασε στα Γιάννενα, αφέθηκε ο Φώτος να πάει στο Σούλι που είχε πλέον καταλάβει ο Βελή Πασάς. Μετά την αποτυχία του όμως να πραγματοποιήσει το σχέδιό του, που ήταν να φυγαδευτούν οι άμαχοι στην Κέρκυρα και να μείνουν οι μάχιμοι άνδρες για να πολεμήσουν μέχρις εσχάτων, απομονώθηκε με τον Καλόγερο Σαμουήλ και τους υπό αυτόν Σουλιώτες στο Κούγκι. Ο Βελής Πασάς λέει στον πατέρα του: «εάν εγώ πάτερ μου εστάθηκα ανάξιος δια τον αφανισμόν των Ζερβάτων, ιδού αντίκρυ ο Τζαβέλλας με την γενεάν του και εναπολειφθέντας Σουλιώτας εκλείσθη εις το Κούγκι. Πήγαινε ο ίδιος δια να τον πάρης με τ’ άρματα» Ο Αλή Πασιάς ευθύς έγραψε τω Τζαβέλλα δια να παραδοθή με όσους ευρίσκεται κλεισμένος και ότι αν κάμη το εναντίον, θέλει τους απεράσει όλους μικρούς και μεγάλους από το σπαθί του. Ο Τζαβέλλας τω απεκρίθη ως ακολούθως: «Βεζύρη μου, μη στοχασθής ότι θέλει με εύρης δειλόν και μικρόψυχον επειδή έχεις την γυναίκα μου και τα παιδία εις χείρας σου. Η περίστασις της Πατρίδος μου με κάνει να μη στοχαστώ, ούτε γυναίκα ούτε παιδιά. Είσαι εξουσιαστής να τους κάμης ότι και όπως θέλεις, εγώ όμως με όλην μου την γενεάν και όσους συμπατριώτας έχω μαζί μου είναι αδύνατον να σοι παραδώσωμεν τ’ άρματα» 4 Δεκεμβρίου 1803 Η απόκρισις αύτη εις πολύν θυμόν έφερε τον Βεζύρην κατά του Τζαβέλλα.... (Χρ. Περραιβός έκδοση 1815) Ο Φώτος τίμησε το όνομα του Πατέρα του και με τη σειρά του θυσιάζει την οικογένειά του για την Πατρίδα, ποντάροντας όμως στην πίστη των συμπατριωτών του και γνωρίζοντας καλά μέσα του ότι αν κάνουν αυτό που πρέπει ως Σουλιώτες, δεν θα τολμήσει ο Πασάς να τους πειράξει. Όπως και έγινε! Επακολούθησε φονικότατη μάχη (η τελευταία που καταγράφεται) των στρατευμάτων του Αλή Πασά με τους Σουλιώτες, όπου οι εκατόμβες των νεκρών Αλβανών έπεισαν τον Αλή Πασά να αφήσει τους Σουλιώτες να φύγουν με ευνοϊκή για αυτούς συνθήκη! Γνώριζε ο Βεζύρης καλά μέσα του ότι με τους Σουλιώτες αντίπαλους σε όσο δεινή θέση κι αν βρίσκονταν, ο θρίαμβος από την καταστροφή απείχαν μία μόνο στιγμή. Το θυμόταν από το 1792 μα και από την πρόσφατη εμπειρία του από την τετράχρονη φθοροποιό για αυτόν πολιορκία, όπου του είχαν φύγει σχεδόν τα μισά στρατεύματα, εκτός των χιλιάδων νεκρών και του καταβαραθρωμένου τους ηθικού! Η οικογένεια του Φώτου αφήνεται ελεύθερη και μαζί με τις άλλες οικογένειες Σουλιωτών, αναχωρούν για την Πάργα και την Κέρκυρα μεγαλώνοντας τη νέα γενιά Ηρώων! Αυτή που θα μπει μπροστά στην Ελληνική Επανάσταση και θα απελευθερώσει την Ελλάδα μαζί με τους υπόλοιπους Έλληνες. Δεκέμβριος! Μήνας Σουλιωτών! Του Κωστα Τζαβέλλα.