Η βασιλεία της αγάπης στις ψυχές των ανθρώπων ιδρύθηκε με την αγία Γέννηση του Κυρίου

Μυστήριον ξένον, λέγει ο Υμνωδός, τη Γέννηση του Χριστού· το να γεννηθεί σαν άνθρωπος, όχι κανένας προφήτης, όχι κανένας άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Θεός! Ο άνθρωπος θα μπορούσε να φτάσει σε μια τέτοια πίστη; Οι φιλόσοφοι κι οι άλλοι τετραπέρατοι σπουδασμένοι ήτανε δυνατόν να παραδεχτούνε ένα τέτοιο πράγμα; Από την κρισάρα της λογικής τους δεν μπορούσε να περάσει η παραμικρή ψευτιά, όχι ένα τέτοιο τερατολόγημα! Ο Πυθαγόρας, ο Εμπεδοκλής κι οι άλλοι τέτοιοι θαυματουργοί, που ήτανε σπουδαίοι φιλόσοφοι, δε μπόρεσαν να τους κάνουνε να πιστέψουνε κάποια πράγματα πολύ πιο πιστευτά και θα πιστεύανε ένα τέτοιο τερατολόγημα; Γι’ αυτό ο Χριστός γεννήθηκε ανάμεσα σε απλούς ανθρώπους, ανάμεσα σ’ απονήρευτους τσομπάνηδες, μέσα σε μια σπηλιά που τρώγανε τα βόδια. Κανένας δε τον πήρε είδηση μέσα σε κείνον τον απέραντο κόσμο που εξουσιάζανε οι Ρωμαίοι, για τούτο είχε πει ο προφήτης Γεδεών πως θα κατέβαινε ήσυχα στον κόσμο όπως κατεβαίνει η δροσιά απάνω στο μπουμπούκι του λουλουδιού, «ως υετός επί πόκον». Ανάμεσα σε τόσες μυριάδες νεογέννητα παιδιά, ποιος να πάρει είδηση το πιο φτωχό από τα φτωχά, εκείνα που γεννηθήκανε όχι σε καλύβι, όχι σε στρούγκα, αλλά μέσα σε μια σπηλιά; Και κείνη ξένη, γιατί την είχανε οι τσομπαναρέοι να σταλιάζουνε τα πρόβατά τους. Το «υπερεξαίσιον και φρικτόν μυστήριον» της Γεννήσεως του Χριστού έγινε τον καιρό που βασίλευε ένας μονάχα αυτοκράτορας απάνω στη γη, ο Αύγουστος, ο ανηψιός του Καίσαρα, ύστερα από μεγάλη ταραχή και αιματοχυσία, ανάμεσα στον Αντώνιο από τη μια μεριά και στον Βρούτο και στον Κάσσιο από την άλλη. Τότε γεννήθηκε και ο ένας και μοναδικός πνευματικός βασιλιάς, ο Χριστός. Ο προφήτης Δανιήλ λέγει : «Και εν ταις ημέραις των βασιλέων εκείνων, αναστήσει ο Θεός του ουρανού βασιλείαν ήτις εις τους αιώνας ου διαφθηρήσεται», «κάποιο Βασίλειο λέγει που δεν θα καταλυθεί ποτέ εις τους αιώνας των αιώνων». Αυτή η βασιλεία η αιώνια, η άφθαρτη, είναι η βασιλεία του Χριστού, η βασιλεία της αγάπης στις ψυχές των ανθρώπων κι ιδρύθηκε με την αγία Γέννηση του Κυρίου που γιορτάζουμε σήμερα. Κι επειδή είναι τέτοια βασιλεία, γι αυτό θα’ ναι αιώνια, γι’ αυτό δε θα χαλάσει ποτέ, όπως γίνεται με τις άλλες επίγειες και υλικές βασιλείες. Όπως ο βράχος μεγάλωσε κι έγινε όρος μέγα και σκέπασε τη γη, έτσι και το κήρυγμα του Ευαγγελίου ξαπλώθηκε σ’ όλη την οικουμένη με το κήρυγμα των Αποστόλων : «Εις πάσαν την γην εξήλθεν ο φθόγγος αυτών και εις τα πέρατα τη οικουμένης τα ρήματα αυτών» Ώ, βάθος πλούτου και σοφίας και ύψος αγιασμένης διάνοιας! Κάποιοι, μ’ όλα αυτά που είπαμε δε θα νοιώσουνε τίποτα από το Μυστήριο που γιορτάζουνε σήμερα. Σ’ αυτούς εγώ, ο τιποτένιος, δεν μπορώ να πω τίποτα. Μοναχά θα τους θυμίσω τα αυστηρά λόγια που γράφει στην επιστολή του ο άγιος Ιωάννης Ευαγγελιστής, ο αγαπημένος μαθητής του Χριστού κι ο θερμότατος κήρυκας της αγάπης: «Παν πνεύμα ό ομολογεί Ιησούν Χριστόν εν σαρκί εληλυθότα, εκ του Θεού εστί. Και παν πνεύμα ό μη ομολογεί Ιησούν Χριστόν εν σαρκί εληλυθότα, εκ του Θεού ουκ έστιν. Ούτος εστίν Αντίχριστος" Fotis Kontoglou Original - Φώτη Κόντογλου Αρχείο

Μια στάξη μόνο μελανό!

Όλη την αγιογράφηση του κάθε Ιερού Ναού, όσο σχολαστικά κι αν ψηλαφήσουμε, τα μόνα δύο σημεία που θα βρούμε να γίνεται η χρήση του μαύρου χρώματος είναι εντός του σπηλαίου της Γέννησης του Χριστού μας και κάτω από τα πόδια του αναστημένου Ιησού καθώς εικονίζεται να καταπατεί το μαύρο του θανάτου! Τα λοιπά χρώματα είναι πάντοτε φωτεινά, λαμπρά και έντονα όπως φωτεινή λαμπρή ζωή, μας δώρισε με τον ερχομό Του στις ζωές μας ο Κύριος και ζωή αιωνία με του θανάτου την καταπάτηση! Το μαύρο χρώμα εντός του σπηλαίου της Γεννήσεως συμβολίζει το σκοτάδι, το χάος στο οποίο βρισκόμασταν πριν γεννηθεί ο Χριστός, δίχως προορισμό, στο σκοτάδι της αμαρτίας μας, όπως επίσης και στην εικόνα της Αναστάσεως το μαύρο χρώμα συμβολίζει το μαύρο του θανάτου, από του οποίου την καταπάτηση, μας δώρισε ο Κύριος την αιώνια ζωή! Τίθεται εύλογα το ερώτημα, γιατί η λαμπρότητα του Ιησού δεν έλουσε φως το σπήλαιο αφού εκεί μέσα γεννήθηκε ο Χριστός ή αφού μόλις μερικά εκατοστά κοντά πατάει αναστημένος ο Ιησούς τον τάφο Του, τότε γιατί κι εκεί τα δυο σημεία δεν φωτίζονται και δεν λούζονται στο υπέρλαμπρον φως; Για τούτη ακριβώς τη συμβολικότητα, ώστε να έχουμε ανάμνηση πού βρισκόμασταν οι άνθρωποι πριν από τη Γέννηση του Κυρίου μας και από πού μας έσυρε αναστημένους στην αιωνία ζωή με τη δική του ανάσταση! Γενιόμαστε κάθε Χριστούγεννα από αρχής κι εμείς, ανα στηνόμαστε κάθε Ανάσταση από αρχής και εμείς! Στης χαράς, στου φωτός τα χρώματα, μας θέλει ευήμερα ο Κύριος να ζούμε, με χαμόγελο, με πλημμύρα χαράς στην καρδιά μας, με ελπίδα, με προσμονή! Λαμπρή τη γιορτή της Γεννήσεως σε όλες και όλους μας εύχομαι! Είθε η χαρά πανήγυρη να κάνει στην καρδιά μας πάντοτε! Χριστούγεννα λαμπρά, μας εύχομαι! Δέσποινα Αικατερίνης Ανδρέα Τενίζη

Αὐγούστου μοναρχήσαντος ἐπὶ τῆς γῆς

«Αυγούστου μοναρχήσαντος επί της γης, η πολυαρχία των ανθρώπων επαύσατο· και σου ενανθρωπήσαντος εκ της Αγνής, η πολυθεία των ειδώλων κατήργηται. Υπό μίαν βασιλείαν εγκόσμιον, αι πόλεις γεγένηνται· και εις μίαν Δεσποτείαν Θεότητος, τα Έθνη επίστευσαν. Απεγράφησαν οι λαοί, τω δόγματι του Καίσαρος· επεγράφημεν οι πιστοί, ονόματι θεότητος, σου του ενανθρωπήσαντος Θεού ημών. Μέγα σου το έλεος, δόξα Σοι». (Όταν έγινε μονάρχης πάνω στη γη ο Καίσαρας Αύγουστος, τότε η πολυαρχία των ανθρώπων έπαψε· κι όταν Συ, (Κύριε), έγινες άνθρωπος από την αγνή Μαριάμ, η πολυθεία των ειδώλων καταργήθηκε. Κάτω από μία εγκόσμια βασιλεία μπήκαν οι πόλεις του κόσμου τούτου, (όπως αντίστοιχα) και τα ανθρώπινα έθνη πίστεψαν σε έναν Κύριο και Θεό. Απογράφηκαν οι λαοί (της Ρωμαικής αυτοκρατορίας), με τη διαταγή που έδωσε ο Καίσαρας, ενώ σημειωθήκαμε οι πιστοί από το όνομα της Θεότητας, δηλαδή Εσένα Κύριε του Θεού μας, που έγινες άνθρωπος (για μας). Μέγα το έλεός Σου, δόξα σ’ Εσένα). Το δοξαστικό ιδιόμελο του εσπερινού των Χριστουγέννων αποτελεί έναν από τους ωραιότερους ύμνους όχι μόνον της μεγάλης αυτής εορτής, αλλά και όλων των εορτών του έτους. Ποίημα της εξαίρετης υμνογράφου της Εκκλησίας μας οσίας Κασσιανής, (η οποία έζησε κυρίως κατά το πρώτο ήμισυ του 9ου αι. και δυστυχώς είναι γνωστή μόνον για το σπουδαίο και εξαίσιο τροπάριό της του όρθρου της Μεγάλης Τετάρτης – σημειωτέον ότι έχουν διασωθεί περίπου 50 ύμνοι της, 23 από αυτούς υπάρχουν ήδη στα Λειτουργικά μας βιβλία, ενώ έχουν καταγραφεί περί τα 800 γνωμικά που αποδίδονται σ’ αυτήν), πορεύεται κατά τρόπο συγκριτικό, προκειμένου να εξαρθεί το μεγαλείο της επί της γης παρουσίας του Θεού μας. Τι συγκρίνει η μεγάλη αυτή αγία; Την εγκόσμια, αλλά οικουμενική, βασιλεία της Ρωμαικής δεσποτείας και την Ουράνια Βασιλεία που εγκαθιστά στον κόσμο ο ενανθρωπήσας Θεός. Ένας πιά ο επίγειος βασιλιάς; Μία και η αληθινή πίστη με τον Χριστό που κατάργησε τα είδωλα. Όλοι οι άνθρωποι υποτάσσονται (διά της βίας βεβαίως) στον Ρωμαίο αυτοκράτορα; Όλοι οι άνθρωποι υπακούουν, (ελεύθερα όμως), στην πίστη του Κυρίου Ιησού. Απογράφηκαν τότε όλοι οι λαοί στους καταλόγους της Ρώμης; Σημειωθήκαμε οι πιστοί από το όνομα του Χριστού μας, του ενανθρωπήσαντος Θεού μας. Οπότε το μόνο που μπορούμε πιά να κάνουμε είναι να δοξολογήσουμε τον Θεό μας για την αγάπη και τη φιλανθρωπία Του.

Ποια είναι η «επί γης ειρήνη» του Αγγελικού ύμνου της Βηθλεέμ;

Ελάχιστα χωρία της Αγίας Γραφής έχουσι τόσον οικτρώς παρερμηνευθεί όσον το χωρίον Λουκ. β΄ 14. Πρόκειται περί του Ύμνου όστις εψάλλετο υπό των Αγγέλων κατά την θεσπεσίαν εκείνην νύκτα της κατά σάρκα γεννήσεως του Ανάρχου Θεού Λόγου, του Κυρίου Ιησού. Η παρερμηνεία αυτή υπό πολλών ορθοδόξων δεν είναι βεβαίως ηθελημένη και σκόπιμος (μόνον οι αιρετικοί παρερμηνεύουσιν ηθελημένως), αλλ’ οφείλεται εις άγνοιαν του καθόλου νοήματος της Αγίας Γραφής. Ένεκεν αυτής της αγνοίας καθ’ έκαστον έτος εν τη ημέρα των Χριστουγέννων ακούομεν κηρύγματα ή αναγιγνώσκομεν δημοσιεύματα πολλών διδασκάλων του Ευαγγελίου της ημετέρας Εκκλησίας, κληρικών και λαϊκών, αποδυρόμενα διότι οι πόλεμοι δεν έλαβαν ακόμη τέλος και τα όπλα δεν κατηργήθησαν και η ειρήνη του Αγγελικού Ύμνου δεν επεκράτησεν εισέτι επί της γής. Ακόμη και εις επισήμους Εκκλησιαστικάς Εγκυκλίους βλέπομεν διατυπουμένας τοιαύτας θέσεις, ως και παρακλήσεις προς τον Θεόν όπως επί τέλους επιτρέψει την επικράτησιν επί της γής της ειρήνης αυτής «ήτις επί δύο σχεδόν χιλιάδας ετών εξακολουθεί να παραμένει μακράν της πραγματικότητος, απλή ελπίς, απλούν όνειρον, απλή και εναγώνιος προσδοκία». Αγνοούσιν οι ευλογημένοι ότι η ειρήνη του Αγγελικού Ύμνου είναι ήδη πραγματικότης και έχει επικρατήσει επί της γής απ’ αυτής της σαρκώσεως του Κυρίου. Κακώς και εκ παρεξηγήσεως εκλαμβάνομεν την ειρήνην αυτήν ως εξωτερικήν, ως κατάστασιν φιλίας μεταξύ των ανθρώπων, ατόμων προς άτομα και λαών προς λαούς, ως κατάπαυσιν των πολέμων και των μαχών. Τοιαύτην ειρήνην ουδέποτε επηγγείλατο το Ευαγγέλιον. Η ειρήνη του Ευαγγελίου είναι εσωτερική, είναι η κατάστασις γαλήνης, ήτις βασιλεύει εν τη ψυχή του πιστού ανθρώπου, του ανθρώπου όστις έχει φιλίαν και κοινωνίαν προς τον Θεόν. Είναι ειρήνη μεταξύ ανθρώπου και Θεού και ουχί ανθρώπων προς ανθρώπους. Είναι η κατάλυσις του «μεσοτοίχου του φραγμού», όπερ εχώριζε γην και Ουρανόν, άνθρωπον και Θεόν· είναι η λήξις της ανταρσίας, το τέλος της επαναστάσεως του πλάσματος προς τον Πλάστην. Αυτήν την ειρήνην ήλθε κομίζων εις τον κόσμον ο Υιός του Θεού. Και έκτοτε πας ο πιστεύων εις Ιησούν Χριστόν Σαρκωθέντα, Σταυρωθέντα, και Αναστάντα, έχει πλέον φίλον τον Θεόν, ευρίσκεται εις κοινωνίαν υιικήν προς Αυτόν. Δεν είναι πλέον αντάρτης, δεν είναι αποστάτης, δεν είναι εχθρός του Θεού. Συνεφιλιώθη και «αποκατηλλάγη» προς Αυτόν δια του Αιωνίου Μεσίτου Κυρίου Ιησού Χριστού. Η διά της παραβάσεως του Αδάμ κατάστασις ανταρσίας και εχθρότητος προς τον Θεόν ανήκει πλέον εις το παρελθόν και αποτελεί, διά τον πιστόν άνθρωπον, απλήν πικράν ανάμνησιν. Από της εποχής του Κυρίου και δυνάμει της Σταυρικής Αυτού Θυσίας, εισήλθεν ο άνθρωπος εις νέαν περίοδον, εις νέαν κατάστασιν· εις κατάστασιν Χάριτος, Φιλίας, Υιοθεσίας. Αι περί ειρήνης υποσχέσεις του Ευαγγελίου εις αυτήν την ειρήνην αναφέρονται και ουχί εις την εξωτερικήν ειρήνην. «Ειρήνην αφίημι υμίν», έλεγεν ο Κύριος προς τους Αποστόλους,«ειρήνην την εμήν δίδωμι υμίν». Και ίνα τονίσει ότι η ειρήνη αυτή είναι άλλου είδους ειρήνη, συμπληροί: «Ου καθώς ο κόσμος δίδωσιν, εγώ δίδωμι υμίν» (Ιωάν. ιδ’ 27). Και αλλαχού ομιλών περί της εξωτερικής ειρήνης, λέγει ότι δεν κομίζει τοιαύτην ειρήνην. Απεναντίας προβλέπει ότι η εις Αυτόν πίστις θα αποβεί αιτία διαστάσεων και πολέμων μεταξύ των ανθρώπων. Οι άπιστοι θα διώκωσι τους πιστούς του Ιησού και ούτως οι πόλεμοι όχι μόνον δεν θα ελαττωθώσιν, αλλά θα αυξηθώσιν, εφόσον εις τους υπάρχοντας θα προστεθεί και ο κατά της νέας πίστεως. «Μη νομίσητε», λέγει, «ότι ήλθον βαλείν ειρήνην, αλλά μάχαιραν. Ήλθον γαρ διχάσαι άνθρωπον κατά του πατρός αυτού και θυγατέρα κατά της μητρός αυτής και νύμφην κατά της πενθεράς αυτής» (Ματθ. ι’ 34-35). Πριν δε οδηγηθεί εκουσίως εις τον Γολγοθάν, ίνα πιεί φρικτού θανάτου ποτήριον, παρείχεν εις τους Αποστόλους την εσωτερικήν ειρήνην, ήτις δεν θα επηρεάζετο υπό των μυρίων εξωτερικών θλίψεων και διωγμών. Παρά πάντα ταύτα θα υπήρχεν, ακριβώς διότι ήτο εσωτερική: «Ταύτα λελάληκα υμίν ίνα εν εμοί ειρήνην έχητε. Εν τω κόσμω θλίψιν έξετε· αλλά θαρσείτε, εγώ νενίκηκα τον κόσμον» (Ιωαν. ιστ’ 33). Εχαρίζετο εις τους Αποστόλους ειρήνην, καίτοι εγνώριζεν ότι επώδυνοι θάνατοι ανέμενον αυτούς, καίτοι ρητώς έλεγεν ότι απέστειλεν αυτούς ως «πρόβατα εν μέσω λύκων» (Ματθ. ι’ 16). Ήτο δυνατόν λοιπόν να παρέχει εξωτερικήν ειρήνην; Αναμφιβόλως όχι! Και ο θείος Παύλος αυτής της εσωτερικής, της προς τον Θεόν ειρήνης είναι κήρυξ και απόστολος. «Δικαιωθέντες ούν εκ πίστεως, ειρήνην έχομεν προς τον Θεόν διά του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού» γράφει προς Ρωμαίους (ε’ 1). Γράφων δε προς Εφεσίους, λέγει ότι ο Κύριος Ιησούς Χριστός είναι «η ειρήνη ημών», είναι ο τους ανθρώπους «αποκαταλλάξας τω Θεώ» διά του σταυρού, ός έλθών, «ευηγγελίσατο ειρήνην…, ότι δι’ αυτού έχομεν την προσαγωγήν… προς τον πατέρα» (Εφεσ. β’ 14-18). Συμπέρασμα: Η ειρήνη του Αγγελικού Ύμνου είναι ειρήνη του ανθρώπου προς τον Θεόν και ουχί εξωτερική. Η ειρήνη αυτή επεκράτησεν όντως «επί γης», εφόσον πλέον αυτή συνεφιλιώθη προς τον ουρανόν δια της μέχρι Σταυρού ταπεινώσεως του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Περιττόν βεβαίως να λεχθεί ότι ο έχων «ειρήνην προς τον Θεόν» άνθρωπος, είναι ειρηνικός και προς τους έξω. Πάντας αγαπά, ουδένα μισεί. Μόνος αυτός δύναται να λέγει το «και μετά των μισούντων την ειρήνην ήμην ειρηνικός» (Ψαλμ. 119,6). Αγαπά και ευεργετεί και αυτούς ακόμα τους εχθρούς του. Η εσωτερική ειρήνη είναι προϋπόθεσις της εξωτερικής. Και η εξωτερική είναι όχι απλώς ανεπίτευκτος, αλλά αδιανόητος άνευ της εσωτερικής. Η δε τραγωδία της συγχρόνου εποχής εις τούτο ακριβώς έγκειται: Ενώ εκήρυξε τον πόλεμον κατά του Θεού, επιζητεί εναγωνίως την ειρήνην μεταξύ των ανθρώπων. Ενώ αδιαφορεί παντελώς δια την εσωτερικήν ειρήνην, επιδιώκει κραυγαλέως την εξωτερικήν. Εκριζοί το δένδρον και αναμένει καρπούς, κρημνίζει την οικίαν και αναζητεί θαλπωρήν, απομακρύνεται εκ του ηλίου και θέλει φώς!… Ανέκαθεν η ειρήνη, «το γλυκύ πράγμα και όνομα», ήτο «ποθούμενη τοις πάσιν ανθρώποις» (Εσθ. γ΄, 12α). Ουδεμία όμως εποχή είχε τόσον πόθον, τόσην δίψαν ειρήνης, όσον και όσην η εποχή μας. Θα επιτύχει λοιπόν αυτή όπου όλαι οι άλλαι εποχαί απέτυχαν οικτρώς; Θα κατορθώσει δηλαδή να οικοδομήσει την ειρήνην άνευ Θεού; Θα καταργήσει τους φρικαλέους σημερινούς εξοπλισμούς; Θα καταστήσει τους πολέμους μακρινήν ιστορικήν ανάμνησιν; Με βοηθόν ποίον; Την Επιστήμην; Την Τεχνολογίαν; Τον Ανθρωπισμόν; Τη Φιλοσοφίαν; Τα πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά συστήματα; Αλλά εκ του βάθους των αιώνων ακούεται σαφής και κατηγορηματική η συγκλονιστική προειδοποίησις, ης την αξίαν και την αλήθειαν επιβεβαιοί φευ! η πικρότατη πείρα των διαρρευσασών έκτοτε τριών σχεδόν χιλιετιών «εάν θέλητε και εισηκούσητέ μου, τα αγαθά της γης φάγεσθαι· εάν δε μη θέλητε, μηδέ εισακούσητέ μου, μάχαιραν υμάς κατέδεται· το γαρ στόμα Κυρίου ελάλησε ταύτα» (Ησ. α΄19-20). Εάν η «μάχαιρα» θα είναι η γνωστή και συνήθης ή άλλη τις, νέας κατασκευής, προϊόν εργοστασίων πυρηνικής ενέργειας, τούτο μικράν σημασίαν έχει…. «Κύριε ο Θεός ημών, ειρήνην δος ημίν, πάντα γαρ απέδωκας ημίν, Κύριε ο Θεός ημών, κτήσαι ημάς…» (Ησ. κστ’ 12-13). «ΚΟΙΝΩΝΙΑ» φύλλον Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου 1984

Οι χτύποι στον τάφο του Αγίου Νεκταρίου: Ένα συγκλονιστικό και διαρκές θαύμα στην Αίγινα

Καθότι δεν υφίσταται θάνατος για την Ορθοδοξία, αφού καταπατήθηκε θριαμβευτικά από τον Χριστό («Θανάτω θάνατον πατήσας») ο ολοζώντανος και θαυματουργός Νεκτάριος, «επικοινωνεί» με τους προσκυνητές με έναν ιδιότυπο και μοναδικό τρόπο. Εκατοντάδες πιστοί καθημερινά ακουμπούν το αυτί τους στον τάφο του Αγίου και ακούν τον κτύπο της ράβδου του! Κάτι που μπορώ να επιβεβαιώσω και προσωπικά, όταν πριν αρκετά χρόνια βρέθηκα εκεί και άκουσα με τα ίδια τα αυτιά μου τον χαρακτηριστικό υπόκωφο ήχο που ακούγεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα και θυμίζει ακριβώς τον ήχο μιας ράβδου που χτυπά το έδαφος! Πρόκειται για ακόμα ένα υπερφυσικό φαινόμενο, από το πλήθος θαυμάτων που συμβαίνουν στην Ορθοδοξία διαχρονικά, και μας αποδεικνύουν την ύπαρξη ενός πνευματικού κόσμου, πέρα από τη φθορά της ύλης και του θανάτου, μακριά από «τη θανατίλα» όπως έλεγε τόσο ωραία ο Άγιος Πορφύριος. Χιλιάδες χριστιανών επιβεβαιώνουν το θαυμαστό φαινόμενο, χωρίς αυτό να σημαίνει πως οποιοσδήποτε βάλει το αυτί στον τάφο του Αγίου, οπωσδήποτε θα ακούσει τους κτύπους, αφού αυτό (όπως συμβαίνει σε πολλά θαύματα της Ορθοδοξίας) εξαρτάται από την προαίρεση του πιστού, την πρόνοια του Θεού και την προθυμία του Αγίου. Άλλωστε τα θαύματα είναι «αλλοιώσεις» της πραγματικότητας που υπάγονται στη σφαίρα του πνεύματος και πάνω απ’ όλα απευθύνονται σε ψυχές. Οι μαρτυρίες όμως είναι τόσες πολλές που οι γνωστές σαχλαμάρες περί αυθυποβολής που χρησιμοποιούνται κατά κόρον από απίστους, αυτομάτως κρίνονται γραφικές. Ο κτύπος της ράβδου του Αγίου Νεκταρίου είναι ένα διαρκές μήνυμα με πολλαπλές ερμηνείες... Ελευθέριος Ανδρώνης