ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΑΠΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟ

Μπορούμε να παρηγορηθούμε με έναν μονόφθαλμο ουμανισμό την ώρα που απεχθανόμαστε τον συμπατριώτη μας επειδή έχει ιδέες αδιανόητες για μας; Μπορούμε να οχυρωθούμε σε μια ληξιπρόθεσμη ευημερία την ώρα που το μαύρο αίσθημα του φθόνου θα την υπονομεύει διαρκώς; Μπορούμε να βολευόμαστε καλλιεργώντας σχέσεις με συμμορίες που θα μας προσφέρουν δώρα δηλητηριασμένα από την αναξιοκρατία; Μπορούμε. Η Ιστορία όμως δεν σταματά. Έργο όλων μας, θα παραδίδεται κάθε μέρα και βαθύτερα στον απανθρωπισμό. Αν την εποχή της κατάρρευσης της δυτικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας υπήρχε η Εκκλησία για να ενσωματώσει τα βαρβαρικά φύλα, σήμερα δεν υπάρχει κανένας θεσμός υποδοχής, παιδείας, πειθαρχίας και ενσωμάτωσης. Είναι ασύγγνωστη αυταπάτη να νομίζουμε ότι ένας εκφυλιζόμενος, δημογραφικά απερχόμενος αλλά υπερηφάνως παρελαύνων κόσμος μπορεί να δεχθεί και να συμβιώσει με τα εκατομμύρια απόκληρων που θα έρχονται ζητώντας απλώς αυτό που οι καταστατικές διακηρύξεις της διαφωτιστικής ευημερίας ανεμίζουν. Το δίλημμα αδήριτο. Αν κλείσεις τα μάτια στην τραγωδία θα έχεις κι εσύ εκβαρβαριστεί. Αν τα ανοίξεις πρέπει να έχεις το θάρρος να δεις πως δεν έχουμε πια καμιά πίστη, καμιά ιδέα, καμιά βούληση πνευματικής ανάταξης χωρίς την οποία θα βυθιζόμαστε μοιραία στην καλοντυμένη βαρβαρότητα. Δεν υπάρχει τραγικότερο συμβάν από το να εξαναγκάσεις έναν άνθρωπο να γίνει μάρτυρας υπεράσπισης δολοφόνων. Δεν υπάρχει όμως και μεγαλύτερο κακό από το να τον πείσεις ότι η λύση στο μυστήριο του ανθρώπου είναι η βία, ο ατομικισμός και η μοχθηρία. Δηλαδή ο απανθρωπισμός. Kostas Hatziantoniou

Δυστυχώς ορισμένοι νομίζουν, ότι οι Άγιοι είναι λείψανα νεκρά...

Είχαμε πάει προσκύνημα στον Όσιο Πατάπιο (η μνήμη του τιμάται στις 8 Δεκεμβρίου) στο Λουτράκι με 8 πούλμαν. Στο πούλμαν το δικό μου, υπήρχε ένα ζευγάρι από την Κύπρο. Ο άνδρας δεν πίστευε σε τίποτα. Και όταν άκουσε που ομιλούσα εγώ και προσανατόλιζα τον κόσμο που πηγαίνουμε και τι περίπου θα αντιμετωπίσουμε εκεί, είπε: - Τί μακάβρια πράγματα είναι αυτά! Που μας πάει; Στο νεκροταφείο θα μας πάει αυτός; Και όταν φτάσαμε εκεί, δεν πήγε καθόλου μέσα να προσκυνήσει τον Άγιο. Πήρε τη γυναίκα του και ζήτησε να πάει να κοιμηθεί με τη δικαιολογία ότι ήταν κουρασμένος και τα τοιαύτα. Τους έδωσαν εκεί οι καλογριές κελλί να πάνε να κοιμηθούν. Μόλις πήγε να κοιμηθεί, του παρουσιάζεται ο Άγιος Πατάπιος καθήμενος σε μία πέτρα, στα σκαλάκια που βρίσκονται έξω από την πόρτα που φυλάγεται το άφθαρτο λείψανό του και του χαμογελούσε. Και του λέει ο Άγιος: - Γιατί δεν ήρθες από εδώ; - Ποιός είσαι εσύ; - Εγώ που είμαι εδώ πέρα... - Μα εδώ είναι του Αγίου Παταπίου, αλλά εγώ δεν... - Ναι εγώ είμαι... - Μα εσύ είσαι ζωντανός! - Μα τί είμαι, νεκρός είμαι; - Εσύ είσαι μέσα εκεί; - Ναι εγώ είμαι... Σηκώνεται έντρομος από τον κρεβάτι και σκουντάει την γυναίκα του και της λέει: - Γυναίκα σήκω! - Τί να σηκωθώ; Τώρα πέσαμε... - Σήκω να κατεβούμε κάτω! - Μα εσύ δεν ήθελες να καθίσουμε κάτω. Σηκώνεται λοιπόν και πηγαίνουν κάτω στο εκκλησάκι που είναι το λείψανο του Αγίου. Και βλέπει τον Άγιο Πατάπιο να κάθεται στην πέτρα, όπως τον είδε στο όνειρό του και του χαμογελούσε! Και του κάνει νόημα, σαν να του έλεγε: «Έλα! Πέρασε μέσα!». Πέρασε αυτός δίπλα εκεί, τρομαγμένος, σαστισμένος, είχε χάσει τη λαλιά του... και μπήκε μέσα και προσκύνησε το λείψανο του Αγίου Παταπίου. Και έμεινε μέχρι το πρωΐ εκεί σαν σκυλάκι, ταπεινωμένος και εξουθενωμένος! Δίπλα στον Άγιο... Δυστυχώς ορισμένοι νομίζουν, ότι οι Άγιοι είναι λείψανα νεκρά... Δημήτριος Παναγόπουλος-Ιεροκήρυκας

Ο Αντίχριστος ξέρει να διαλύει μέσω της ελευθερίας, να ακυρώνει διά της ισότητας και να κυβερνά διά της εξουσίας!

Η ιστορία είναι η διαμάχη μεταξύ του καλού και του κακού, Θεού και σατανά, Χριστού και αντίχριστου. Η αμαρτία, ο σατανάς και ο αντίχριστος βρίσκονται σε διαρκή επίθεση κατάκτησης του κόσμου, να τον πάνε προς την κόλαση: την ιστορική και την αιώνια κόλαση, την πνευματική και την υλική. Η αρετή, η Χάρη και ο Χριστός αγωνίζονται συνεχώς για ν’ αγιάζουν τον κόσμο και να τον οδηγούν προς τον παράδεισο, στην γη και στους ουρανούς, στον πνευματικό και αιώνιο παράδεισο. Σ’ αυτή την μάχη δεν νικούν πάντα οι χριστιανοί, αλλά υπάρχουν και εποχές αντιχριστιανικού θριάμβου. Σ’ αυτή την διαμάχη δεν οριοθετούνται καλά πάντοτε οι δυνάμεις της αρετής και οι δυνάμεις της αμαρτίας ή οι υπηρέτες του Θεού κατά των υπηρετών του σατανά. Ο αντίχριστος χρησιμοποιεί και το προσωπείο του καλού για να πλανήσει τους ανθρώπους. Ο αντίχριστος δεν είναι ένας αμαρτωλός άνθρωπος, αλλά ένας δαιμονισμένος άνθρωπος, μέσα στον οποίο το κακό γίνεται με αντιχριστιανική και απάνθρωπη σκέψη και πράξη. Ο αντίχριστος μισεί συνειδητά τον Χριστό, επειδή ο Χριστός δεν προσκύνησε τον σατανά και δεν ήθελε να γίνει αυτοκράτορας ενός αμαρτωλού και ψεύτικου κόσμου. Υπάρχουν περισσότερες αποκαλυπτικές δυνάμεις, οι οποίες διενεργούνται στην ιστορία -η πόρνη, το φίδι, ο δράκος- αλλά όλες διοχετεύουν την δύναμή τους στο θηρίο, με τον αριθμό 666. Αυτός είναι ο Αντίχριστος. Οι αντιχριστιανικές δυνάμεις αναγνωρίζονται διά του γεγονότος ότι είναι ψεύτικες, κακές, διεφθαρμένες, άπιστες, εξαχρειωμένες, αυταρχικές, γεμάτες μίσος, ασέβεια και βλασφημία. Αφ’ ετέρου, η Χριστιανοσύνη μορφώνει χριστιανικές δυνάμεις οι οποίες πολεμούν την αμαρτία, τον σατανά και τον αντίχριστο. Αυτές ομολογούν την αλήθεια, την αγάπη, την δικαιοσύνη, την ωραιότητα, την αιώνια χαρά, την πιστότητα και την δόξα του Θεού. Ο θρίαμβός τους εξασφαλίζεται από την δύναμη του Θεανθρώπου Χριστού. Η αμαρτία έχει διαφθείρει την πνευματική και υλική φύση των ανθρώπων, εισδύοντας στην κοινωνία τους, στην ιστορία τους, και στην φύση τους. Διά της αμαρτίας ο άνθρωπος έχει χάσει την κοινωνία του με τον Θεό και έχει περιπλανηθεί είτε διά των δικών του σφαλμάτων, είτε διά των σατανικών πειρασμών. Η αμαρτία είναι προσωπική, κοινοτική και πολιτική, γι’ αυτό και οι τιμωρίες είναι προσωπικές, κοινοτικές και πολιτικές. Η αμαρτία επιδιώκει να προσανατολίσει, να διοργανώσει και να εξουσιάσει τον κόσμο. Η προσωπική αμαρτία είναι βαρειά στο βάθος της ψυχής του ανθρώπου αλλά δεν έχει μεγάλη έκταση. Η διοργανωμένη, νομιμοποιημένη και κρατική αμαρτία σηκώνει όλη τη βαρύτητα της προσωπικής αμαρτίας και της προσθέτει ένα ευρύ ορίζοντα, που αποσκοπεί να πλανά και να καταστρέφει όλον τον κόσμο. Οι πιο οδυνηρές θλίψεις του κόσμου είναι οι κοινωινικές, και πολιτικές, που επιδέχονται και τις πιο βαρειές τιμωρίες. Ο Χριστιανισμός αντιπαραθέτει την αρετή και την αγιότητα στην αμαρτία. Για ν’ αντιμετωπίσει τις οργανωμένες δυνάμεις της αμαρτίας, η πίστη πρέπει να είναι πιο ενεργητική, πιο ισχυρή και πιο πειστική από τους πειρασμούς της αμαρτίας. Η μάχη γίνεται στο προσωπικό, κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Η Εκκλησία δεν μπορεί να περιορίζεται στην αντιμετώπιση μόνο της προσωπικής αμαρτίας, αλλά πρέπει να διαθέτει και τα κατάλληλα μέσα του πολέμου κατά της κοινωνικής και της πολιτικής αμαρτίας. Η επανόρθωση του κόσμου είναι μία πολύπλοκη και μεγάλη διαδικασία διά την νίκη του Χριστού σε όλα τα επίπεδα και τις μορφές της ζωής. Ο Χριστός ενίκησε τον κόσμο. Αυτή είναι η ελπίδα του κόσμου. Ο σατανάς είναι ο πρώτος που αντιστέκεται στον Θεό. Η προπατορική αμαρτία ξεκίνησε με τον πειρασμό του ανθρώπου από τον σατανά. Ο σατανάς προκάλεσε στον άνθρωπο το «Εγώ» δελεάζοντάς τον με την υπερηφάνεια και με την απόλαυση και πειράζοντάς τον ν’ αποχωρίσει από τον Θεό. Έτσι έφτασε ο άνθρωπος να λέει: «εγώ χωρίς τον Θεό», ή ακόμα και «εγώ κατά του Θεού». Το σατανικό πνεύμα πειράζει πρώτα εξωτερικά τον άνθρωπο, μετά εισέρχεται με κάποιο λογισμό και τελικά εξουσιάζει όλη την ψυχική και σωματική φύση του ανθρώπου. Οι δαιμονισμένοι άνθρωποι χρησιμοποιούν την μαύρη μαγεία, αλλά τις περισσότερες φορές δεν συνειδητοποιούν τον δαιμονισμό τους. Ακόμη αρνούνται και την ύπαρξη του σατανά, αλλά το τέλος τους είναι η αλλοφροσύνη και η αυτοκτονία. Ο σατανάς πρώτα εξουσιάζει τον άνθρωπο, ύστερα τον κάνει όργανο του κοινωνικού και του πολιτικού κακού. Ο δαιμονισμένος άνθρωπος είναι ένας κοινωνικός, μορφωτικός, πολιτικός και πνευματικός κίνδυνος. Ο ομαδικός και πολιτικά οργανωμένος δαιμονισμός είναι ένα μνημείο κακίας, το οποίο μοιάζει με την σατανική νουθεσία που έρχεται από την κόλαση, με τα στρατεύματα των δαιμόνων και με την σατανική παράταξη στην κόλαση. Ο σατανισμός σαν μία νόμιμη, διοργανωτική και κυβερνητική κατάσταση δημιουργεί ένα σατανικό περιβάλλον, μία ψεύτικη πνευματικότητα κι έναν τρόπο σατανικής διαβίωσης. Υπάρχουν σήμερα άνθρωποι δαιμονισμένοι, οι οποίοι δραστηριοποιούνται για τον σατανισμό. Η δαιμονοκρατία είναι χειρότερη από τον παγανισμό. Όταν οι σατανικές δυνάμεις φτάνουν στο σημείο να κυβερνούν τον κόσμο, συντάσσουν και στρατεύματα για να περιφρουρούν, νόμους για να διοργανώνονται, ιδεολογίες οι οποίες να τις δικαιολογούν, ακόμα και θρησκείες για ντα τους παραπλανούν τους ανθρώπους. Η κυβέρνηση των σατανικών δυνάμεων δικαιολογείται δια της αμαρτωλής καταστάσεως και της απιστίας και διαρκεί, όσο θέλει η πρόνοια του Θεού. Δι’ αυτής της κυβέρνησης ο κόσμος θα πληρώσει τις πλάνες του μέχρι που να μετανοήσει και γυρίσει στο θείο δρόμο της ζωής. Οι χριστιανοί δεν πρέπει ν’ αφήσουν τις σατανικές δυνάμεις να εξουσιάζουν τα πάντα. Αν κυριεύουν τα πάντα, αυτοί πρέπει να διοργανώσουν τις δυνάμεις τους και να τις νικήσουν στο όνομα του Χριστού. Ο Χριστιανισμός είναι η νηφάλια και αγία δύναμη η οποία είναι υπεύθυνη για την σωτηρία του κόσμου. Κι αλλοίμονο στους χριστιανούς οι οποίοι δεν ανταποκρίνονται στην ιερή αποστολή η οποία τους έχει δοθεί, διότι ο Θεός θα εγείρει κι από τις πέτρες άλλους δικούς Του εκλεκτούς, οι οποίοι θα οικοδομήσουν την Βασιλεία Του! Ο Αντίχριστος θα είναι ένας άνθρωπος, ένας πολιτικός ο οποίος θα κυβερνά τον κόσμο. Θέλοντας να καταστρέψει τον Χριστιανισμό θα φέρει αντί αυτού μία σατανική θρησκεία, καταστρέφοντας έτσι τον κόσμο. Ο Αντίχριστος θα είναι ένα πρόσωπο, αλλά το αντιχριστικό φαινόμενο είναι κοινωνικό-πολιτικό. Ο Αντίχριστος θα είναι γεμάτος από σοφία, ικανότητα και δύναμη. Θα έχει το έθνος του, τον στρατό του, τους φιλοσόφους του, τους πράκτορές του, τον πολιτισμό του, την παιδεία του, τον κόσμο του, τους συμμάχους του, τους συνεργάτες του, τους δούλους του, τους κατασκόπους του, τους δημίους του, τις μεθόδους του. Αυτός θα είναι και όμορφος και αγαθός, θα έχει και ανθρωπιά, για να εξαπατά τον κόσμο*. Αυτός, επειδή μισεί τον Χριστό, θα πείθει και τους χριστιανούς να τον προσκυνήσουν. Αν δεν δέχωνται θ’ απειλεί να τους σκοτώσει κιόλας. Ο Αντίχριστος θα είναι επιθετικός, κατακτητής και επαναστατικός. Αυτός θα χρησιμοποιεί τον χρυσό σαν θεό και σαν δύναμη, το ψεύδος σαν επιχείρημα και παγίδα, την τυραννία σαν κυβέρνηση. Ο Αντίχριστος ξέρει να διαλύει μέσω της ελευθερίας, να ακυρώνει διά της ισότητας και να κυβερνά διά της εξουσίας.** Το ξίφος του θα είναι το υπέρτατο όπλο του. Θα σκοτώνει όσους δεν πειθαρχούν σ’ αυτόν. Μισεί την αλήθεια, την αγάπη, την δικαιοσύνη κι όλες τις προερχόμενες από τον Θεό αξίες. Ο Αντίχριστος θα έχει το καϊαφικό πνεύμα που συνεχίζεται στην ιστορία από την εποχή της θανάτωσης του Χριστού. Για τον Αντίχριστο, ο Ιούδας και ο Καϊάφας είναι άγιοι, ενώ ο Χριστός είναι ο προδότης. Ο Αντίχριστος θα επιδιώξει να είναι το επίκεντρο του κόσμου διά της εκδίωξης του χριστοκεντρισμού. Θ’ αναγκάζει πολλούς αγίους (δηλαδή χριστιανούς) να τον προσκυνούν, αλλ’ ούτε κι έτσι θα εξασφαλίσει την δεσποτεία του. Η κυβέρνησή του θα είναι ανεκτή από την θεία Πρόνοια διότι σέβεται ο Θεός την ελευθερία του ανθρώπου. Η δύναμή του εξηγείται διά των αμαρτιών και της απιστίας των ανθρώπων, διά της υπερηφανείας να κυβερνήσει τον κόσμο και διά του σατανικού ηδονισμού. Οι άνθρωποι θα διαλέξουν ποιον θα υπηρετήσουν τον Χριστό ή τον Αντίχριστο. Η δύναμις του Αντιχρίστου έχει ένα τοπικό και ένα παγκόσμιο χαρακτήρα, ένα χρονικό και ένα αιώνιο ήθος. Η αποκαλυπτική μάχη είναι διαρκής μέχρι τον τελικό θρίαμβο του Αρνίου. Η δύναμίς του θα είναι για ένα διάστημα ανεκτική. Αυτό το διάστημα θα είναι ανάλογο με το ξύπνημα των χριστιανών, οι οποίοι θα υποφέρουν μέχρι να γίνουν άξιοι για τον Χριστό, να ενωθούν μαζί Του και να είναι νικητές διά Αυτού. Οι χριστιανοί συμμετέχουν με τον Χριστό στην σωτηρία του κόσμου, όπως ο Αντίχριστος μετέχει με τους υιούς του σκότους στην πτώση του κόσμου. Οι χριστιανοί να μην ξεχνούν ότι πολλές φορές οι υιοί του σκότους είναι σοφώτεροι και πιο ισχυροί από τους υιούς του φωτός. Οι χριστιανοί να καταλάβουν ότι η αγνότητά τους, η ενέργεια και η δύναμή τους πρέπει να ξεπεράσουν και να νικήσουν την δύναμη των υιών του σκότους. Η Χριστιανοσύνη θα θριαμβεύσει διά του Χριστού. Αυτός έρχεται να τελειοποιήσει και να κάνει δυνατή την σωτηρία του πεσμένου στην αμαρτία κόσμου. Ο Αντίχριστος θα νικηθεί από τον Χριστό. * Με τέτοιο πρόσωπο θα έρθει, ο παμβέβηλος, σαν ένας κλέφτης, για να παραπλανήσει όλους· ταπεινός, ήρεμος, μισώντας τις αδικίες, μη προσκυνώντας στα είδωλα, εκτιμώντας την ευσέβεια, αγαθός, φιλάνθρωπος και φιλόπτωχος, υπερβολικά όμορφος, πράος με όλους, τιμώντας πολύ το έθνος των Ιουδαίων, διότι εκείνοι περιμένουν τον ερχομό του. Και μετά, αφού πολλοί λαοί θα δουν τέτοιες αγαθές πράξεις και δυνάμεις, όλοι θα ενωθούν και με μεγάλη χαρά θα κηρύξουν αυτόν βασιλέα, λέγοντας εις αλλήλους: Άραγε υπάρχει άλλος άνθρωπος πιο αγαθός και πιο καλός απ’ αυτόν; (Άγιος Εφραίμ ο Σύρος, Λόγος περί της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου, στο βιβλίο: Η αποστασία και ο αντίχριστος σύμφωνα με τις διδασκαλίες των Αγίων Πατέρων, Constanƫa, 2008). ΙΩΑΝΝΟΥ ΙΑΝΟΛΙΔΕ Νέου Ομολογητού της Πίστεως Ο Φυλακισμένος Προφήτης(1985) Εκδόσεις “Ορθόδοξος Κυψέλη”

Η αρετολογία στο έργο του Κόντογλου

Η τέχνη στην κοντόγλεια θεωρία αποτελεί ένα ύψιστο γεγονός, καθώς λειτουργεί ως δεσμός ανάμεσα στον άνθρωπο και την αλήθεια. Σκοπός της γίνεται η διαφυγή από τη φθορά, η ανάταση προς το μεταφυσικό στοιχείο και η εσωτερική μεταβολή του ανθρώπου. Η τέχνη επιδιώκει να τον αλλάξει, να έρθει ως μεσολαβητής, μαλακώνοντας και διαπλάθοντας την ψυχή του. Υπό αυτή την έννοια, μπορούμε να μιλήσουμε για μια αρετολογική προσέγγιση. Ο Φώτης Κόντογλου μιλάει για τις αρετές, στολίζει με αυτές τους ήρωές του, τη λογοτεχνία και τη ζωγραφική του. Η επιμονή του, όμως, στις ηθικές αξίες φαίνεται και στο δοκιμιακό του έργο. Θλίβεται να βλέπει πως οι αρετές υποτιμούνται στη σύγχρονη κοινωνία, αγανακτεί και επιμένει στην ανάδειξη ενός πνευματικού τρόπου ζωής. Στον επίλογο του έργου Βασάντα γράφει: «Μία – μία σβήνουνε απ’ τη γλώσσα μας λέξεις μεγάλες, όπως η τιμή, η αξιοπρέπεια, η αγνότη, η αρετή, η φιλία», και λίγο αργότερα: «Κοιτάξτε γύρω μας: Η φιλία έχει λείψει, ο έρωτας κατάντησε η εγωιστική αιμομιξία του κοπαδιού∙ […] Η ανθρώπινη φύση πατσαβουριάστηκε».[1] Ακόμη στο έργο του Ο μυστικός κήπος αφιερώνει όλο το πρώτο κεφάλαιο στην αρετή της θεοσέβειας.[2] Συχνά αναφέρεται στην ταπεινοφροσύνη, την ελπίδα, την ανδρεία, την απλότητα και την αγάπη.[3] Ξεκινώντας από την απλότητα, αυτή χαρακτηρίζει τόσο τις ηθικές όσο και τις αισθητικές του αντιλήψεις. Ο Κόντογλου θαυμάζει την απλότητα στους ανθρώπους, την επαινεί και την αναζητά διαρκώς. Αγαπά την ηρεμία του φυσικού τοπίου ενώ αποστρέφεται την πολυπλοκότητα των σύγχρονων κοινωνιών.[4] Αντιπαθεί ακόμη τις περίπλοκες φιλοσοφίες, τους στοχασμούς και τις διανοητικές περιπλανήσεις της επιστήμης. Επιλέγει και προτείνει έναν πιο μοναχικό τρόπο ζωής, φιλήσυχο και ειρηνικό, που στην περίπτωσή του, βέβαια, αγγίζει τα όρια της απομόνωσης.[5] Η απλότητα είναι, κατά τον ίδιο, ένα έμφυτο χαρακτηριστικό το οποίο, όμως, μπορεί να καλλιεργηθεί. Ο άνθρωπος, δημιουργήθηκε πρωταρχικά από τον Θεό ως «απλό» ον. Ωστόσο, μπορεί να κερδίζει διαρκώς την απλότητα μέσα από τις επιλογές και τον τρόπο ζωής του. Όσον αφορά τη λογοτεχνία, προωθεί το πρότυπο της απλότητας τόσο μέσα από τις θεματικές επιλογές και τους χαρακτήρες των έργων του, όσο και μέσα από το ύφος του. Ισχυρίζεται πως δεν μεταχειρίζεται περίπλοκες τεχνικές αφήγησης, ούτε χρησιμοποιεί κάποια εξεζητημένη γλώσσα. Μάλιστα, δηλώνει ο ίδιος την πρόθεσή του να γράψει κάτι απλό και ευκολονόητο. Λέει: «Κ’ η δική μου τέχνη είναι απλή και την κάνω για τους απλούς».[6] Η απλότητα της ψυχής προσδίδει στην τέχνη πνευματικότητα. Αποτελεί, έτσι, αρετή για το ανθρώπινο πρόσωπο αλλά και αισθητικό κριτήριο για το έργο τέχνης. Στη ζωγραφική του επιλέγει και πάλι τη βυζαντινή τεχνοτροπία ως υπόδειγμα απλότητας μορφής και πληρότητας περιεχομένου. Τα γήινα χρώματα, η δομή των γραμμών και οι φόρμες απομακρύνονται από την περιπλοκότητα της ρεαλιστικής φωτογραφικής απεικόνισης. Στόχος είναι και πάλι η απλή απόδοση των προσώπων, ώστε μέσα από την ηρεμία των μορφών να αναδεικνύεται η πνευματικότητά τους. Οποιοδήποτε στοιχείο δεν είναι ουσιαστικό για την απόδοση της υπερβατικής πραγματικότητας παραλείπεται. Η λιτότητα επιδιώκει να αντικατοπτρίσει την ειρήνη των προσώπων.[7] Σε άλλα σημεία του έργου του ο Φώτης Κόντογλου μιλάει για τη γενναιότητα. Πιστεύει στη γενναιότητα του πνεύματος, που μπορεί να καλλιεργηθεί και να ανθίσει μέσα σε έναν υπομονετικό και ταπεινό άνθρωπο. Μάλιστα, η γενναιότητα της ψυχής αποτελεί αναγκαίο προσόν για να μπορέσει κανείς να αναγνωρίσει και να εκτιμήσει την τέχνη, την αληθινή τέχνη που στοχεύει στην «αληθινή αλήθεια». Μόνο μια γενναία ψυχή μπορεί να νιώσει την ομορφιά της απλότητας. Για αυτό και ο ίδιος γράφει πως «η γενναία και δυνατή καρδιά […] δεν μπορεί παρά ν’ αγγιχτεί απ’ αυτό που ‘ναι παλιό και ξεχασμένο και ανάξιο τιμής».[8] Επιπλέον, δίνει έμφαση στην ταπεινοφροσύνη. Μιλάει για τους αγίους, για όσα υπέμειναν στη ζωή τους και για την προσήλωση που έδειξαν στις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Φροντίζει, όμως, να παρουσιαστεί και ο ίδιος ταπεινός. Είκοσι χρόνια μετά τη συγγραφή του Πέδρο Καζάς γράφει έναν επίλογο στον οποίο εκφράζει τις ανησυχίες του σχετικά με το έργο. Εντοπίζει ορισμένα «σφάλματα» και «φανταχτερά» στοιχεία που δεν του αρέσουν. Καταλήγει εν τέλει να πει: «κανένα καλό δε βγήκε από μένα για τους άλλους»[9]. Η ταπεινοφροσύνη αποτελεί κριτήριο για το ποιόν του καλλιτέχνη αλλά και για τα έργα του. Ο καλλιτέχνης θα πρέπει να είναι πρόσωπο αγνό και ασκητικό, άνθρωπος πνευματικός που παραδίδει το ταλέντο του στη θεϊκή βούληση. Κατά τον Κόντογλου, μόνο μέσα από την ταπεινοφροσύνη μπορούν να προκύψουν έργα αυθεντικά.[10] Συνοψίζοντας: μέσα από την τέχνη ο Φώτης Κόντογλου προβάλλει ένα σύστημα αρετών το οποίο προτείνει στους αποδέκτες των έργων του. Δίνει αξία στις αρετές των απλών, καθημερινών ανθρώπων και τις αναδεικνύει σε ύψιστες ιδιότητες για το ανθρώπινο πνεύμα. Η τέχνη εμφανίζεται ως υπηρέτης αυτής της αρετολογίας, είναι αφιερωμένη στη διαμόρφωση ενός αρετολογικού μοντέλου ζωής και πρόσληψης της πραγματικότητας. Στόχος είναι πάντοτε η πνευματική ανύψωση του ανθρώπου προς την αιώνια ευτυχία, ενώ οι αρετές αποτελούν τις βάσεις στήριξης της ψυχής. Διαβάστε ολόκληρη τη μελέτη εδώ [1] Έργα Ε΄, σ. 230-231. [2] Κόντογλου Φώτης, «Λόγος άτεχνος για τη Θεοσέβεια», στο: Έργα Ι΄ – Ο Μυστικός Κήπος, Αθήνα: Αστήρ, 1975, σ. 7-15. [3] Πολύ κατατοπιστικό σχετικά με τις αρετές στο έργο του Φώτη Κόντογλου είναι το κεφάλαιο «Η αρετολογία του Φωτίου Κόντογλου» του Κωνσταντίνου Καβαρνού, στον τόμο Μνήμη Κόντογλου – Δέκα χρόνια από την κοίμησή του: Κείμενα για το πρόσωπο και το έργο του με εικόνες και σχέδια του ίδιου, Αθήνα: Αστήρ, 1975, σ. 73-80. [4] Έργα Α΄, σ. 95. [5] Έργα Ε΄, σ. 235. [6] Κόντογλου Φώτης, Φημισμένοι άντρες και λησμονημένοι, Αθήνα: Αετός, 1942, σ. 91. [7] Κόρδης Γιώργος, Εικόνα, εικόνισμα, εικονουργία, Αθήνα: Αρμός, 1998, σ. 62-63. [8] Έργα Ε΄, σ. 224. [9] Έργα Ε΄, σ. 77. [10] «Αν είσαι αληθινός τεχνίτης θε να ’σαι τίμιος όσο κανένας άνθρωπος, κι αξιοπρεπής δίχως να ‘σαι ακατάδεχτος, κι απάνου σου θα τσακίζουνται οι σαγίτες της κολακείας…»: Έργα Ε΄, σ. 79. ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ

Όταν η Αθηνά Σιδέρη επισκέφθηκε την γερόντισσα Γαλακτία…

…Αυτήν που υποδέχθηκε μετά «βαΐων και κλάδων» ήταν η γνωστή κυρία Αθηνά Σιδέρη του Αγίου Πορφυρίου. Ήρθε με συνοδεία Ρεθυμνιώτες. Μόλις την είδε η Γερόντισσα, την αγκάλιασε και την καταφιλούσε. Πριν προλάβει να μιλήσει η κυρία Αθηνά, της είπε η γιαγιά: «Μη κάνεις αυτό που σκέφτεσαι. Να συνεχίσεις αυτό που σου ‘πε ο Γέροντας (Πορφύριος). Διψά ο κόσμος. Δεν ξέρει πράμα. Να συνεχίσεις παιδί μου…». Συγκινημένη, φανέρωσε σε όλους μας εκεί, ότι σκεφτόταν να σταματήσει τις ομιλίες που τις ανέθεσε ο Άγιος Πορφύριος που ήταν πνευματικός της, γιατί αισθανόταν αδύναμη πια λόγω προβλημάτων υγείας. Το έκανε θέμα προσευχής και καθώς ερχόταν, παρακαλούσε τον Θεό να της μεταφέρει η Γερόντισσα Γαλακτία το θέλημά Του. Τώρα, που το άκουσε, συγκινήθηκε πολύ. Έπειτα, η γιαγιά της κρατούσε το χέρι και της φανέρωσε πολλά ακόμη. Κάποια στιγμή, της είπε: «Μη δίνεις σημασία, που σου λένε κακά λόγια, επειδή λες τα βρώμικα που σου ‘πε ο Μεγάλος Πατέρας της Αμέρικα (Γέρων Εφραίμ ο Φιλοθεΐτης). Να τα λες παιδί μου με το όνομά ντος, ετσα που σου τα ‘πε να γλυτώσουνε μερκοί. (Εννοούσε τα παρά φύση αμαρτήματα). Ετούτανα θα φέρουν εδα τση φωτιές σε όλο τον κόσμο από τις μεγάλες μπαλωθιές (υπερόπλα-πυρηνικά)». Η κυρία Αθηνά εξήγησε ότι ο Άγιος Πορφύριος της είχε τονίσει, να επιδιώξει να πάρει την ευχή του Γέροντα Εφραίμ του Φιλοθεΐτη που ήταν στην Αμερική. Τον χαρακτήριζε πολύ μεγάλο, πολύ μεγαλύτερο από όλους και έλεγε ότι θα χτυπηθεί με λύσσα από το σατανά. Ειδικά από τους διεφθαρμένους ρασοφόρους… Όταν τον γνώρισε τον Γέροντα Εφραίμ η κυρία Αθηνά στην Αριζόνα, της μίλησε για την πολλή μεγάλη αγιότητα του Γέροντά της Αγίου Πορφυρίου και της έδωσε παραγγελία να καυτηριάζει ονομαστικά τις ανώμαλες πράξεις που κυριαρχούν σήμερα, γιατί είναι η βασική αιτία των φοβερών καταστάσεων που έρχονται. Η ίδια, έκανε υπακοή, και έκαμε δημοσίευση μιας σχετικής ομιλίας της στο διαδίκτυο (έχει τίτλο: «η αμαρτία θα φέρει δεινά στην Ελλάδα»). Αυτό, όμως, είχε σαν αποτέλεσμα να δεχθεί μεγάλα πυρά και φοβερές ύβρεις από πλευρά του κλήρου κυρίως… Τα ονομάζουν αυτά «εκδήλωση αγάπης» και λένε πως δεν αφορά την Εκκλησία!!! Όμως, θυμήθηκε, μας είπε η κυρία Αθηνά, μια ρήση του Αγίου Πορφυρίου, που της έδινε δύναμη και την έκανε να προχωρεί με θάρρος. Της είχε πει: «θα έρθει εποχή που ένα εκκλησιαστικό κομμάτι θα αγκαλιάσει το παρά φύσιν! Τότε να αντισταθείτε. Όταν η Εκκλησία συμβιβάζεται με παρά φύσιν καταστάσεις, χάνει τον προορισμό της! Δεν λειτουργεί σαν Εκκλησία του Χριστού! Γι’ αυτό, κάποιοι θα το λένε… Όχι η Εκκλησία. Αργότερα θα συγκληθεί μια Μεγάλη Σύνοδος μετά τον πόλεμο και θα δοξάσει την Ορθοδοξία. Αυτή θα τερματίσει και την παραφυσική αγαπολογία…». Αφού είπε αυτά στο μεσαίο δωμάτιο η κυρία Αθηνά, την φώναξε επίμονα η γιαγιά κοντά της και της ζήτησε να βγάλει το σακάκι της και να της το δώσει. Πάλι ο πατήρ Αντώνιος αντέδρασε. Η κυρία Αθηνά απάντησε: «αφήστε την! Αυτή η κίνηση κρύβει το μεγαλύτερο μυστικό μου…». Η γιαγιά πήρε το σακάκι, που ήταν ένα γκρίζο με πυκνές μαύρες πιτσιλιές, το αγκάλιασε, το σταύρωσε, το έσφιξε στην αγκαλιά της και προσευχήθηκε ψιθυριστά κάποια ώρα… Έπειτα το φίλησε και το έδωσε πίσω στην κυρία Αθηνά. Η κυρία Αθηνά, με δάκρυα είπε, ότι αυτό το σακάκι το είχε ευλογήσει ο Άγιος Πορφύριος και το φορούσε σε κάθε ομιλία! Η γιαγιά το είδε αυτό, γι’ αυτό το ζήτησε και το ευλόγησε και εκείνη. Η κυρία Αθηνά, δεν παρέλειπε να τηλεφωνεί συχνά στη Γερόντισσα μέχρι την κοίμησή της. Ζητούσε την ευχή της. Η γιαγιά το καταλάβαινε και ανταποκρινόταν. Αιωνία η μνήμη της. Να έχουμε την ευχή της γιαγιάς μας Γαλακτίας Μοναχής!