Ας πάμε με τον νου μας στα χρόνια που ήρθε ο Χριστός. Τρεις κατηγορίες ανθρώπων είχε προς τους οποίους έπρεπε να απευθυνθεί: στους Ιουδαίους, στους ειδωλολάτρες και στους αδιάφορους για την θρησκεία, ανάμεσα στους οποίους δέσποζαν οι φιλόσοφοι.
Η αυτάρκεια εμπόδιο
Οι Ιουδαίοι έζησαν την διαθήκη, την συμφωνία του Θεού με τον Αβραάμ και τους απογόνους του, ότι θα τον ευλογήσει και θα δοξάσει το όνομά του, εφόσον έκανε υπακοή στο θέλημά Του και έφευγε από την γη της Μεσοποταμίας και πήγαινε στη γην Χαναάν. Η διαθήκη αυτή επαναβεβαιώθηκε στο όρος Σινά, με τις εντολές που έδωσε ο Θεός στον Μωυσή, οι οποίες προετοίμασαν τον κόσμο για τον ερχομό του Μεσσία. Παρά το γεγονός ότι πολλές φορές οι Ιουδαίοι αποστάτησαν από την σχέση τους με τον Θεό, εντούτοις υπερηφανεύονταν ότι ήταν ο περιούσιος λαός. Τον Μεσσία τον θεωρούσαν ως τον πολιτικό ηγέτη, που θα τους ελευθέρωνε από τους Ρωμαίους και θα τους καθιστούσε κυρίαρχους του κόσμου. Το μεγαλύτερο εμπόδιο για να πιστέψουν στον Χριστό ήταν η αυτάρκειά τους, ότι κατείχαν την αλήθεια στην πληρότητά της.
Η ταπείνωση γεννά ελπίδα
Οι ειδωλολατρικοί λαοί βασανίζονταν από την πολυθεΐα των ειδώλων. Δεν έβρισκαν απαντήσεις στα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης, καθώς δεν είχαν την ελπίδα της ανάστασης. Μπορεί να πίστευαν στην αθανασία της ψυχής, αλλά δεν προσδοκούσαν τίποτα για το σώμα τους. Παράλληλα, η ζωή τους δεν είχε την πειθαρχία των Ιουδαίων, αλλά ήταν παραδομένοι στην ελευθερία των παθών και στην αγωνία για επιβίωση. Δεν ήταν κι αυτοί ελεύθεροι, γιατί ήταν υποταγμένοι στην κυριαρχία των Ρωμαίων. Ωστόσο, η απλότητα, η δεκτικότητα και η ταπεινότητα του καθημερινού ανθρώπου γεννούσαν προοπτικές για να γίνει από αυτούς το πρόσωπο του Χριστού αποδεκτό.
Η αυτάρκεια της γνώσης
Οι φιλόσοφοι και όσοι είχαν εμπιστοσύνη στην εξουσία και τις δυνάμεις τους, όπως ο βασιλιάς Ηρώδης, ο Πόντιος Πιλάτος, όπως και οι μετά τον Χριστό στοχαστές δεν αναζητούσαν το Θεό, αλλά την γνώση, εξερευνούσαν τους μηχανισμούς της ζωής ή αρκούνταν στα αγαθά τους και την δόξα τους. Η αυτάρκεια της γνώσης, των παθών, της εξουσίας ήταν το μεγάλο εμπόδιο για να πιστέψουν στον Χριστό, ο οποίος προχωρούσε πέρα από αυτά τα χαρακτηριστικά.
Ο Χριστός καλεί σε μετάνοια
Ο Χριστός ξεκινά την επίγεια δράση του από τους ειδωλολάτρες, από αυτούς που κατοικούν στην χώρα και στην σκιά του θανάτου. Είναι αυτοί που δεν έχουν την υπερηφάνεια ότι γνωρίζουν, αλλά μέσα στην απλότητά τους μπορούν να συναισθανθούν ποιος είναι ο Θεός και να δούνε την αμαρτωλότητά τους, τι τους χωρίζει από αυτόν. Γι’ αυτό το κήρυγμα του Χριστού είναι η μετάνοια. Η παρουσία του Χριστού φωτίζει την ύπαρξη που αγνοεί, αρκεί να έχει την ταπείνωση και την απλότητα.
Οι τρεις αυτές κατηγορίες ανθρώπων εξακολουθούν να υπάρχουν και στην εποχή μας. Οι άνθρωποι χωρίζονται
σ’ αυτούς που νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα για τον Θεό,
σ’ αυτούς που έχουν εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους, στον νου, στα υλικά αγαθά, στην σοφία και στην γνώση, στην εξουσία τους και αδιαφορούν για τον φωτισμό τους
και σε εκείνους που νιώθουν ότι κατοικούν «εν χώρα και σκιά θανάτου» (Ματθ. 4, 16).
Οι τελευταίοι καταλαβαίνουν ότι τα έργα και τα αγαθά τους δεν δίνουν αιωνιότητα, αλλά τους κάνουν να πορεύονται προς τον θάνατο, μπροστά στον οποίο είναι ανίσχυροι. Θέλουν όμως τον φωτισμό, διψούν για την αλήθεια και αναζητούν Κάποιον να μοιραστεί το φορτίο τους. Αυτοί είναι τελικά και οι πιο δεκτικοί στο μήνυμα του Ευαγγελίου.
Ο Χριστός απευθύνθηκε προς όλους. Το ίδιο κάνει και η Εκκλησία. Και οι τρεις κατηγορίες ανθρώπων έχουν δικαίωμα στον φωτισμό. Ο καθένας από εμάς όμως καλείται να δώσει απάντηση σε ποια κατηγορία ανήκει και να ανταποκριθεί στο Ευαγγέλιο. Δρόμος και τρόπος για όλους είναι η μετάνοια, αυτήν που ο Θεός την διακηρύττει και είναι έτοιμος να την δεχτεί.
[....]ο Σεβήρος, κυριαρχημένος από φοβερή αλαζονεία και στηριζόμενος στη βασιλική εξουσία, αναθεμάτισε με μύρια αναθέματα τη Σύνοδο της Χαλκηδόνος και προσπαθούσε να στερεώση την αίρεσι του Ευτυχή, που εκήρυττε ότι η φύσι του Κυρίου Ιησού Χριστού, του υιού του Θεού, μετά την σάρκωσι και γέννησί του από την αγία Παρθένο, ήταν μία και φθαρτή. Και επειδή ήταν φίλος των ταραχών, πολλές καινοτομίες επέφερε καταστρεπτικές για τα δόγματα και τους θεσμούς της Εκκλησίας. Αποδεχόταν τη δεύτερη και ληστρική Σύνοδο της Εφέσου σαν όμοια με εκείνη που πρώτη φορά συναθροίσθηκε στην πόλι αυτή και διακήρυττε ότι ο Διόσκουρος και ο άγιος Κύριλλος, ο μεγάλος και θεόφρων Αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας, ήσαν ίσοι και κοινοί διδάσκαλοι της Εκκλησίας, ενώ ο Διόσκουρος είχε δεχθή σαν ομόφρονά του του τον αιρεσιάρχη Ευτυχή και είχε καθαιρέσει και σκοτώσει τον ορθοδοξότατο πατριάρχη της Βασιλεύουσας Φλαβιανό.
Έτσι προχωρώντας όλο και περισσότερο στην ασέβεια ο Σεβήρος ακόνισε την γλώσσα του σε βλασφημία κατά του Θεού, και εχώριζε την μία και αδιαίρετη τριαδική θεότητα. Γιατί λέγοντας και βεβαιώνοντας ότι η υπόστασι είναι φύσι και η φύσι υπόστασι και μη γνωρίζοντας καμμιά διαφορά σ’ αυτά τα ονόματα, τόλμησε να λέγη ότι η μία και ομοούσιος και προσκυνητή Τριάδα, είναι Τριάδα φύσεων και υποστάσεων και θεοτήτων, δηλαδή ότι είναι τρεις Θεοί.
Αυτόν τον ψυχοφθόρο και επικίνδυνο Σεβήρο, ανάγκαζε ο Βασιλιάς τον πατριάρχη Ηλία να τον δεχθή ομόφρονα και συλλειτουργό. Και επειδή ο Ηλίας δεν ήθελε καθόλου να κάνη αυτό, ο Βασιλιάς άναψε περισσότερο από θυμό και έστειλε στα Ιεροσόλυμα κάποιον Όλυμπο, καταγόμενο από την Καισαρεία και που ήταν διοικητής της Παλαιστίνης. Του έδωσε να έχη μαζί του και την επιστολή που είχε γράψει ο Ηλίας από την Σιδόνα στον Βασιλιά, και με την οποία, για να διαλύση τη σύνοδο εκείνη, είχε οικονομικά2 αναφέρει ότι δεν συμφωνεί με τη Σύνοδο της Χαλκηδόνας, να διώξη με κάθε τρόπο τον Ηλία από την Αρχιεπισκοπή.
Ο Όλυμπος έφθασε με μεγάλη βασιλική στρατιωτική δύναμι και αφού εχρησιμοποίησε πολλούς τρόπους και τεχνάσματα και παρουσίασε και την παραπάνω επιστολή, έδιωξε τον Ηλία από την Αρχιεπισκοπή και τον περιόρισε στον Αϊλά.
Στο θρόνο των Ιεροσολύμων ανέβασε τον Ιωάννη, τον γυιο του Μαρκιανού, που συγκατατέθηκε να δεχθή επικοινωνία με τον Σεβήρο και να αναθεματίση τη Σύνοδο της Χαλκηδόνας. Τούτο έγινε την πρώτη Σεπτεμβρίου, στην αρχή της δεκάτης Ινδικτιώνας.
Όσιοι Σάββας ο Ηγιασμένος και Θεοδόσιος ο Κοινοβιάρχης(Τοιχογραφία Μονή Σταυρονικήτα)
Όταν ο αγιασμένος Σάββας και οι άλλοι πατέρες της ερήμου έμαθαν αυτά, συνάχθηκαν και διαμαρτυρήθηκαν στον Ιωάννη να μη δεχθή σε επικοινωνία τον Σεβήρο, αλλά να προκινδυνεύσει και να αγωνισθή υπέρ της Συνόδου της Χαλκηδόνας και ότι στον αγώνα αυτόν θα είναι όλοι σύμμαχοί του. Έτσι ο Ιωάννης όσα υποσχέθηκε στον δούκα Όλυμπο ότι θα τηρήση, τα παρέβη, εμπιστευόμενος περισσότερο τους πατέρες.
Ο Βασιλιάς Αναστάσιος, όταν έμαθε ότι ο Ιωάννης παρέβη τις συμφωνίες, εξεμάνει και αφού έδιωξε τον Όλυμπο, έστειλε τον νέο διοικητή του δουκάτου της Παλαιστίνης, τον Αναστάσιο τον γυιο του Παμφίλου, να πιέση και να πείση τον Ιωάννη να δεχθή σε επικοινωνία εκκλησιαστική τον Σεβήρο και να αναθεματίση τη Σύνοδο της Χαλκηδόνας. Εάν δεν πεισθή, τότε να τον διώξη από τον Αρχιεπισκοπικό θρόνο.
Όταν έφθασε στα Ιεροσόλυμα ο Αναστάσιος, πήγε αιφνιδιαστικά και συνέλαβε και έκλεισε στη φυλακή τον Αρχιεπίσκοπο. Όλοι οι κάτοικοι της αγίας πόλεως χάρηκαν γι’ αυτό, γιατί είχε γίνει προδότης και είχε επιβουλευθή τον Αρχιεπίσκοπο Ηλία.
Κάποιος ονομαζόμενος Ζαχαρίας, άρχοντας της πόλεως Καισαρείας, έφυγε κρυφά από τη φρουρά και πήγε νύκτα στον Ιωάννη και τον συμβούλεψε και του είπε. Εάν θέλης να πράξης σωστά και να μη στερηθής και την επισκοπή σου, πρόσεξε να μη σε πείση κανείς και δεχθής σε επικοινωνία τον Σεβήρο, αλλά να φανής ότι συμφωνείς με τον δούκα και να του πης ότι εδώ τώρα θα κάνης αυτά που σου προτείνει και δεν θα αλλάξης γνώμη, αλλά για να μη λέη ο κόσμος ότι τα πράττω αυτά από ανάγκη και βία, θα φύγω από εδώ και μετά δυο ημέρες που θα είναι Κυριακή, θα πράξω πρόθυμα όσα με διατάξης. Αφού ο δούκας πίστεψε στα λόγια αυτά, τον αποκατέστησε στον θρόνο του τον επισκοπικό.
Ο Αρχιεπίσκοπος όταν απολύθηκε, κάλεσε τη νύκτα όλο το σύστημα των μοναχών στην αγία πόλι. Ήλθαν από παντού. Μερικοί που εμέτρησαν το πλήθος, ανάγγειλαν στον Πατριάρχη ότι ήσαν περίπου δέκα χιλιάδες μοναχοί. Επειδή καμμιά άλλη εκκλησία δεν χωρούσε όλο αυτό το πλήθος, φάνηκε καλό να συναχθούν όλοι στον ναό του αγίου Στεφάνου, που μπορούσε να χωρέση όλο αυτό το πλήθος.
Συγχρόνως ήθελαν να συναντήσουν και τον Υπάτιο, τον ανεψιό του Βασιλιά, που μόλις είχε απολυθή από την αιχμαλωσία του Βιταλιανού και είχε έλθει στα Ιεροσόλυμα για να εκπληρώση κάποιο του τάξιμο. Συναθροίσθηκαν όλοι οι μοναχοί και οι πολίτες στον σεβάσμιο ναό που είπαμε, και ήλθε και ο Αναστάσιος ο δούκας και ο Ζαχαρίας ο άρχοντας. Μαζί με το πλήθος βρισκόταν και ο Υπάτιος στο σεβάσμιο ναό του αγίου Στεφάνου.
Ανέβηκε ο Πατριάρχης στον άμβωνα έχοντας μαζί του τον Θεοδόσιο και τον Σάββα, τους κορυφαίους και αρχηγούς όλων των μοναχών.
Όλος ο λαός εφώναζε επί πολλές ώρες και έλεγε: Αναθεμάτισε τους αιρετικούς και βεβαίωσέ μας για τη Σύνοδο επικυρώνοντας τις αποφάσεις της. Χωρίς κανένα δισταγμό και καμμιά αναβολή και με κοινή συμφωνία και οι τρεις αναθεμάτισαν τον Νεστόριο και τον Ευτυχή, τον Σεβήρο και τον Σωτήριχο επίσκοπο Καισαρείας και Καππαδοκίας και όλους εκείνους που δεν δέχονταν τη Σύνοδο της Χαλκηδόνας. Αφού διακήρυξαν αυτά και οι τρεις και κατέβηκαν από τον άμβωνα, γύρισε ο αββάς Θεοδόσιος κι εφώναξε στο λαό και είπε: Όποιος δεν δέχεται τις τέσσερις Συνόδους όπως τα τέσσερα Ευαγγέλια, να είναι αναθεματισμένος[....].
Μου κάνει εντύπωση που όλοι ασχολούνται με τις σκηνές σεξ στο Poor Things (σιγά το σεξ), αλλά κανείς δεν είπε τίποτα για τις αποτροπιαστικές σκηνές ανατομίας (που φυσικά δεν υπάρχουν σε κανένα τρέιλερ).
Κάθε τόσο η κάμερα δείχνει σε κοντινό πλάνο το νυστέρι να κόβει τη σάρκα, δείχνει ανοιγμένα πτώματα ανθρώπων, δείχνει τον Ντεφόε να τεμαχίζει έναν εγκέφαλο, να μεταφέρει συκώτια -αίματα, ιστοί, μια αηδία γενικά.
Καταλάβαμε απ’ την πρώτη σκηνή τι ήθελε να δείξει ο σκηνοθέτης (ο άνθρωπος όταν πεθαίνει είναι μόνο κρέας), αλλά συνέχισε να μας βομβαρδίζει.
Γιατί; Για να είναι σίγουρος ότι καταλάβαμε τι θέλει να πει ο ποιητής; Όχι.
Γιατί; Για να κάνει το φαγητό του salty, αλμυρό.
Στην ταινία «Το πράσινο βιβλίο», τρώνε σ’ ένα εστιατόριο.
Ρωτάει ο ένας ήρωας: «Πώς σου φαίνεται το φαγητό;»
Κι ο άλλος απαντάει: «Salty».
Κι εξηγεί πώς όταν το φαΐ δεν είναι αρκετά νόστιμο το πλακώνουν στα καρυκεύματα, αλάτια, πιπέρια, αίματα κι εφέ, για να σου προκαλεί κάτι στον ουρανίσκο.
Η καλύτερη σκηνή δολοφονίας στο σινεμά είναι εκείνη στο ντους, στο Ψυχώ του Χίτσκοκ. Ο θεατής δεν βλέπει το μαχαίρι να τρυπάει το δέρμα. Μόνο ακούει τη μουσική και φαντάζεται τα πάντα. Δεν το ξεχνάς ποτέ.
Στο αρχαίο ελληνικό θέατρο όλες οι αιματηρές πράξεις γίνονταν «εκτός σκηνής». Ο θεατής δεν χρειαζόταν να δει τη Μήδεια να τεμαχίζει τα παιδιά της σε κοντινό πλάνο, για να νιώσει φρίκη.
Η ιδέα της πράξης είναι αρκετά φρικιαστική.
Όμως εμείς έχουμε εθιστεί στη βία και στο αίμα, χρειαζόμαστε όλο και περισσότερο.
Σε κάποια σκηνή του Poor Things η πρωταγωνίστρια παίρνει ένα νυστέρι κι αρχίζει να κατακρεουργεί ένα πτώμα, διαλύοντας τα μάτια του και λέγοντας «πλίτσι, πλίτσι».
Οι θεατές στην αίθουσα γελούσαν. Ήταν τρομαχτικό! Όχι η ταινία, αλλά η αντίδραση του κόσμου.
Θα μπορούσε να μπει κάποιος εκείνη τη στιγμή στην αίθουσα, να κόψει τις φλέβες του κι οι θεατές να τραβάνε το θέαμα με το κινητό.
Αισθητηριακή εντροπία σημαίνει ότι έχουμε τόσο συνηθίσει τις ακραίες σκηνές, που θέλουμε όλο και περισσότερες, όλο και περισσότερο αλάτι, πιπέρι, ταμπάσκο, κάτι να ενθουσιάσει τον καμένο ουρανίσκο της ζωής μας.
ΥΓ: Θα πει κάποιος: «Ποιος είσαι εσύ που κρίνεις τον Λάνθιμο;»
Είμαι ένας θεατής που πλήρωσε να δει την ταινία του. Για ποιον κάνει τέχνη; Για τις επιτροπές που δίνουν τα βραβεία;
Τριάντα χρόνια νηστείας και σιωπής!
Αυτό, ούτε τα θηρία του δρυμού δεν μπορούν να το αντέξουν.
Το λιοντάρι ξεγελάει την πείνα του με τους ήχους του βρυχηθμού του,και το δέντρο θροΐζει, όταν πλησιάζει ο άνεμος
Εσύ όμως ούτε θροΐζεις ούτε βρυχάσαι ούτε βογγας,ούτε θρηνείς, ούτε το τραγούδι σου ηχεί μέσα στην ερημιά!
Πες μου, είσαι άνθρωπος; Ποιο είναι το όνομά σου;Θα θελήσεις ποτέ με κάποιον να μιλήσεις;
Η Φωνή, η φωνή, η φωνή:
Εγώ είμαι η φωνή όμως Εκείνος είναι ο Λόγος του Θεού.
Απεσταλμένος είμαι στα παιδιά του Ισραήλ, για να τους φωνάξω:
Μετανοείτε, ω άνθρωποι, δείτε, έρχεται Εκείνος!Καλούς καρπούς ποιείτε, ο καθένας κατά τη δύναμή του.Ιδού, ιδού έρχεται Αυτός-ώ Θαύμα Θαυμάτων,
καταμεσής των υδάτων κρύβεται το πυρ εξ ουρανού!
Ιδού, ο Αμνός του Θεού, βαδίζει εν μέσω λύκων.Λύκοι, καθαρίστε στο νερό τη θηριώδη φύση σας!
Τριάντα χρόνια σιωπής και νηστείας,τι απομένει από το σώμα σου, εκτός από τη φωνή σου;
Το ξεραμένο σώμα σου δεν είναι παρά μια σκιά της φωνής σου,η οποία κηρύσσει το νέο: Ιδού, ο Θεός έρχεται σε εμάς!
Το ξεραμένο σώμα σου, ήταν ένα καλάμι. που ο Ηρώδης το έσπασε
Αλλά η φωνή συνεχίζεται, συνεχίζεται. κανείς δεν μπορεί να τη φιμώσει.
Τίνος φωνή είναι αυτή; που στο άκουσμά της ακόμη και οι αιώνες τρέμουν;
Ενός πεινασμένου λιονταριού;
Όχι, Όχι – ενός ανθρώπου της πίστεως.
«Γενηθήτω τό θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ, καί ἐπί τῆς γῆς·» (Ματθαίος 6:10).
Δεν οδήγησε ο ίδιος τα βήματά του στην έρημο, ούτε μακριά από αυτήν.
Ένα αόρατο πηδάλιο άνωθεν κατεύθυνε την ζωή του.
Διότι όταν ήταν απαραίτητο γι ‘αυτόν να βγει από την έρημο και να πάει να συναντήσει τον Κύριο, τότε, όπως ρητά αναφέρεται: «ἐγένετο ῥῆμα Θεοῦ ἐπί Ἰωάννην» (Λουκά 3: 2).
Σαν αθώος νέος, ο Ιωάννης, μίλησε απλά για την επικοινωνία του με τις δυνάμεις του Ουρανού:
«κἀγὼ οὐκ ᾔδειν αὐτόν, ἀλλ᾿ ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· ἐφ᾿ ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον καὶ μένον ἐπ᾿ αὐτόν, οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ. κἀγὼ ἑώρακα καὶ μεμαρτύρηκα ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ. »(Ιωάννη 1: 33-34).
Πόσο τρυφερά και απλά μιλάει για πράγματα ουράνια! Αλλά πόσο τρομακτικός είναι σαν λιοντάρι, όταν μιλάει εναντίον της αδικίας των ανθρώπων, εναντίον του Ηρώδη και της Ηρωδιάδος!
Το αρνί και το λιοντάρι συγκατοικούν εντός του. Ο παράδεισος είναι τόσο κοντά του, όπως η μητέρα στο παιδί της.
Το θέλημα του Θεού του είναι προσιτό και ξεκάθαρο, όπως είναι και για τους αγγέλους στον ουρανό.
Πάνσοφε Κύριε, οδήγησε κατά το θέλημα Σου τις ζωές ημών των αμαρτωλών, στην έρημο αυτής της ζωής, όπως οδήγησες τη ζωή του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού.
Ό,τι πρέπει σοι πάσα δόξα, τιμή και προσκύνησις εις τους αιώνας.Αμήν.